Έντγκαρ Άλαν Πόε (Edgar Allan Poe) : "Ελντοράδο" (Eldorado)

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Για την επόμενη εκπομπή "Το Πέταγμα του Πέντραχ" ετοιμάζα την μετάφραση από το "Eldorado" του Πόε. Το ποίημα έχει μια δύσκολη φόρμα για να αποδοθεί στα Ελληνικά αν πει να κρατήσει κανείς μέτρο και ρίμα. Μικρές λέξεις και συμπαγής χρήση στα Αγγλικά, πελώριες λέξεις και προτάσεις που απλώνονται στα Ελληνικά. Τα γνωστά. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο Πόε επιστρέφει συνεχώς στην λέξη shadow που την δένει σε κάθε στροφή με την λέξη-επωδό "Ελντοράδο". Εγώ είπα, τουλάχιστον να κρατήσω την λέξη μέσα σε κάθε στροφή, παρότι στα Ελληνικά δεν ριμάρει με τον Ελντοράδο (ούτε ο ίσκιος, ούτε η σκιά). Το 4-4-7-4-4-7 κατάφερα να το κρατήσω σε ένα εύλογο 5-5-7-4-4-7. Μάλλον θα αλλάξω καμιά λεπτομερεια, αλλά κάπως έτσι θα μείνει.

Ένα ποίημα που εγώ το νιώθω πολύ τραγικό.

Για όποιον τυχαίνει να μην ξέρει, το Ελντοράδο (El Dorado) είναι μια πόλη μυθική, γεμάτη χρυσό, που απ' ό,τι φαίνεται την αναζήτησαν πολλοί κονκισταδόρες εκεί, στην Λατινική Αμερική.

Ελντοράδο
του Έντγκαρ Άλαν Πόε
(μετάφραση: Φαροφύλακας © Ιανουάριος 2013)


Κομψός ιππότης
Ανθός της νιότης
Πηγαίνει με κουράγιο
Μ' ήλιο, με σκιά
Πάει, τραγουδά
Ψάχνει για το Ελντοράδο

Γέρασε ο νέος
Και θαρραλέος
Σκιά η καρδιά, ναυάγιο
Πέφτει γιατί
Δεν είδε γη
Να μοιάζει με Ελντοράδο

Εξασθενίζει
Παίρνει λυγίζει
Βλέπει σκιά από άγιο
Της λέει: "Σκιά
Μα πού 'ναι πια
Η χώρα του Ελντοράδο;"

"Πέρα απ' τα όρη
Και το φεγγάρι
Σε σκιάς λιβάδι άδειο
Τρέχα, γοργά"
Του απαντά,
"Αν ψάχνεις το Ελντοράδο!"


και το πρωτότυπο:

Gaily bedight,
A gallant knight,
In sunshine and in shadow,
Had journeyed long,
Singing a song,
In search of Eldorado.

But he grew old--
This knight so bold--
And o'er his heart a shadow
Fell as he found
No spot of ground
That looked like Eldorado.

And, as his strength
Failed him at length,
He met a pilgrim shadow-
"Shadow," said he,
"Where can it be--
This land of Eldorado?"

"Over the Mountains
Of the Moon,
Down the Valley of the Shadow,
Ride, boldly ride,"
The shade replied--
"If you seek for Eldorado
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Έχεις δίκιο και ξέχασα να το αναφέρω. Γενικότερα, είμαι υπέρ της ελευθερίας στην μετάφραση. Ενώ άγιος και προσκυνητής δεν σημαίνει, φυσικά, το ίδιο πράγμα, στην ιστορία δεν έχει σημασία. Έχει κι άλλες τέτοιες αποκλίσεις η μετάφρασή μου.
:)

Θεωρώ πως η φόρμα έχει μεγαλύτερη σημασία από τις λέξεις. Ή, να το πω και αλλιώς, οι λέξεις, ακόμα και οι επιμέρους σημασίες, μου μοιάζουν πιο περιστασιακές από την φόρμα.
:μπρ:
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Όχι, καλά με κατάλαβες. :) Πιστεύω πως ο ίδιος ο ποιητής συχνά διαλέγει μια λέξη απλά επειδή αυτή βολεύει στην φόρμα δηλ. στο μέτρο και στην ομοιοκαταληξία. Το νόημα που προκύπτει φαίνεται να είναι το πιο σημαντικό, όμως τουλάχιστον σε ένα μέρος του οδηγήθηκε εκεί από την φόρμα. Πράγμα που, πιστεύω, μπορεί να γίνει μια χαρά και στην μετάφραση.

Δεν θέλω να μπω τώρα στην διαδικασία να φέρω παραδείγματα, να υποστηρίξω τον ισχυρισμό μου, και σίγουρα δεν θέλω να μπω σε κανέναν θρησκευτικό πόλεμο εδώ πέρα.. :μπρ:

:)
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
όχι, αντηχούν τα λόγια του Μπόρχες: "είναι το πρωτότυπο που αποκλίνει από την μετάφραση..."

;)
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Χαίρομαι που κάποιος —και μάλιστα κάποιος που αγαπάει τον Πόε— με καταλαβαίνει.
:)
 
Αξιόλογη η προσπάθεια σου Φαροφύλακα σ' ένα "δύσκολο" ποίημα από έναν ιδιόμορφο και αγαπημένο ποιητή.

Το συγκεκριμένο ποίημα έχει αποδοθεί στα ελληνικά και από τον ποιητή, πεζογράφο, δοκιμιογράφο, μεταφραστή και δημοσιογράφο Κώστα Ουράνη (Κώστας Νέαρχος) ( 1890 -1953) του οποίου η ποίηση διακρίνεται για την έντονη νοσταλγία, το αίσθημα της φυγής και τη μουσικότητα του στίχου.

Το Ελντοράντο σε μετάφραση Κώστα Ουράνη μελοποίησε και ερμήνευσε ο Νίκος Τσούκας!

[video=youtube;1piodj3O994]http://www.youtube.com/watch?v=1piodj3O994[/video]
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Το συνάντησα το τραγούδι εχθές που έψαχνα για το ποίημα του Πόε, και μου άρεσε αρκετά. :)

(Εγώ θα παίξω μια άλλη άγνωστη εκδοχή σε μια άλλη γλώσσα ;) )
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Πιστεύω πως ο ίδιος ο ποιητής συχνά διαλέγει μια λέξη απλά επειδή αυτή βολεύει στην φόρμα δηλ. στο μέτρο και στην ομοιοκαταληξία. Το νόημα που προκύπτει φαίνεται να είναι το πιο σημαντικό, όμως τουλάχιστον σε ένα μέρος του οδηγήθηκε εκεί από την φόρμα. Πράγμα που, πιστεύω, μπορεί να γίνει μια χαρά και στην μετάφραση.

Δεν θέλω να μπω τώρα στην διαδικασία να φέρω παραδείγματα, να υποστηρίξω τον ισχυρισμό μου, και σίγουρα δεν θέλω να μπω σε κανέναν θρησκευτικό πόλεμο εδώ πέρα.. :μπρ:

:)
Είπα πως δεν θα φέρω παράδειγμα αλλά τελικά, θα το κάνω μιας και το βρίσκω στο ίδιο αυτό το ποίημα.

Το Ελντοράδο υποτίθεται πως ήταν πόλη. Σε αυτό το ποίημα, όμως, ο Πόε λέει "the land of Eldorado".

Δεν μου φαίνεται απίθανο πως έγραψε land και όχι city επειδή η μονοσύλλαβη λέξη ταιριάζει καλύτερα στο μέτρο. Ούτως ή άλλως μακρινό, φανταστικό και ακαθόριστο το Ελντοράδο, τί σημασία έχει αν είναι πόλη, χωριό ή έκταση;

Όμοια, τί σημασία έχει αν ο άνθρωπος που συναντά ο ιππότης στην μέση του πουθενά είναι τάχα προσκυνητής, ασκητής ή άγιος;

:)
 
Φάρε, αύριο στην εκδήλωση για τον Πόε, θα διαβάσω την μετάφρασή σου, εννοείται αναφέροντας το όνομά σου. Ελπίζω να μην έχεις αντίρρηση.
 
Τί ακριβώς συμβαίνει σ' αυτό το νήμα; Φάρε φαίνεται σαν να μιλάς με τον εαυτό σου. Δεν καταλαβαίνω γιατί έχουν σβηστεί κάποιες αναρτήσεις.

Στο θέμα της μετάφρασης ποιημάτων δεν πιστεύω ότι υπάρχει μία και μόνη αληθινή οδός. Εκτιμώ τόσο μία απόλυτα σωστή νοηματικά μετάφραση (χωρίς σταθερό μέτρο και ρίμες) όσο και μία που διατηρεί επακριβώς τη μορφή πλησιάζοντας όσο γίνεται τα νοήματα. Η αλήθεια πάντως είναι ότι προτιμώ τη δεύτερη προσέγγιση, και στην περίπτωση του συγκεκριμένου ποιήματος του Πόε νομίζω ότι η μετάφραση λειτουργεί μια χαρά. Η ιδανική λύση (πιστότητα νοημάτων και ακριβής αντιστοιχία φόρμας) μάλλον είναι αδύνατη, ή ίσως είναι σπανιότατη η επίτευξή της, κι αυτή υπό ευτυχείς συνθήκες (π.χ. μεταξύ δύο γλωσσών που μοιάζουν εξαιρετικά μεταξύ τους, ή ακόμα και μεταξύ άσχετων μεταξύ τους γλωσσών επειδή θα τύχει να βρεθούν λέξεις ίδιου νοήματος που έχουν ακριβώς τις συλλαβές που χρειάζονται).

Αν η ποίηση γενικά ήταν μόνο ρυθμός, χωρίς να είχαν σημασία τα νοήματα, δεν θα δίσταζα να προτιμήσω αποκλειστικά τη μορφολογική προσέγγιση. Επειδή όμως η σημασία των λέξεων έχει κι αυτή σημαντικό μερίδιο, δεν μπορώ να μην εκτιμήσω τον μεταφραστή που με βοηθάει να έχω πρόσβαση και σ' αυτό το στοιχείο.
 
Top