Διαβάζετε μονογραφίες πολιτικής/στρατιωτικής ιστορίας;

Βιβλιολάτρης

Όμορφο Νιάτο
Θα ήθελα να συζητήσουμε σε αυτό το καινούριο νήμα, βιβλία που εξετάζουν ιστορικά γεγονότα από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας. Όταν λέμε μονογραφία, εννοούμε συνήθως μια ιστορική μελέτη που έγινε είτε από έναν επαγγελματία ιστορικό είτε από έναν ερασιτέχνη φιλίστορα είτε ακόμα από κάποιον που συμμετείχε στα ιστορικά γεγονότα μιας περιόδου και προσπαθεί να τα καταγράψει με αναστοχασμούς, κάνοντας έναν απολογισμό, είτε αποκαθιστώντας την ιστορική αλήθεια (σύμφωνα με τη δική του άποψη πάντα). Οι βιβλιοθήκες στην Ελλάδα είναι κυριολεκτικά γεμάτες από μονογραφίες μη-ιστορικών που αναφέρονται κυρίως στα ιστορικά γεγονότα της δεκαετίας του '40 (πόλεμος-κατοχή-εθνική αντίσταση-εμφύλιος) το οποίο είναι ένας πρώτης τάξεως υλικό για νέους μελετητές της σύγχρονης ιστορίας. Δεν θα σταθώ ιδιαίτερα σε αυτούς αλλά σε μονογραφίες ιστορικών-ερευνητών (είτε είναι επαγγελματίες ιστορικοί είτε όχι) οι οποίοι γράψανε εργασίες που αναφέρονται σε μεγάλες ή μικρότερες ιστορικές περιόδους είτε σε κάποια συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα θεωρώντας ότι αποδίδουν την ιστορική αντικειμενικότητα.

Στην Ελλάδα όσον αφορά τη σύγχρονη πολιτική ιστορία υπάρχουν 2 σημαντικά ρεύματα ιστοριογραφίας που βρίσκονται σε αντιπαράθεση:

Το πρώτο έχει να κάνει με την ιστορική αποτίμηση της δεκαετίας του '40 έτσι όπως αναπτύχθηκε την περίοδο της μεταπολίτευσης (και κυρίως τη δεκαετία του '80) και εκπροσωπείται στην κορυφή του από τους ιστορικούς Φλάισερ-Νικολακόπουλο-Μαργαρίτη-Κρομμύδα και στην ουσία αποκαθιστά τους πατριωτικούς τίτλους του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αντιμετωπίζοντας προγενέστερες κρατικές προπαγανδιστικές θέσεις (π.χ ΕΑΜοβουλγαρισμός, προδοτική στάση των κομμουνιστών κ.ο.κ).

Το δεύτερο ρεύμα,που άρχισε να αναπτύσσεται στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του '90,εκπροσωπείται κυρίως από τους Καλύβα-Μαρατζίδη-Στάικου και αποτελεί εφαρμογή ενός ευρύτερου προτύπου ιστοριογραφίας που είναι γνωστό ως "νέο κύμα". Βασικά χαρακτηριστικά του είναι μια ερμηνεία των γεγονότων της κατοχής και του εμφυλίου με αιχμή του δόρατος το ΚΚΕ, το οποίο θεωρείται ως κόμμα που επιδίωκε να καταλάβει την εξουσία με τη βία εξολοθρεύοντας τους πολιτικούς του αντιπάλους. Τα τελευταία χρόνια είναι κυρίαρχο τόσο στα πανεπιστημιακά ιδρύματα όσο και στο δημόσιο λόγο μέσω ιστορικών εκπομπών.



Έχει ενδιαφέρον να συζητήσουμε για μονογραφίες της δεκαετίας του '40 και να πει καθένας από δω μέσα τι έχει διαβάσει και τι συμπεράσματα έβγαλε. Εμένα μου αρέσει πάρα πολύ η μονογραφία του καθηγητή του ΑΠΘ Γιώργου Μαργαρίτη ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 και είναι ένα ογκώδες δίτομο έργο. Από ιστορία της ελληνικής επανάστασης έχω διαβάσει το μνημειώδες ιστορικό έργο του Γιάνη Κορδάτου Η κοινωνική σημασία της ελληνικής επανάστασης του 1821 και ένα πιο πρόσφατο του Λύσσανδρου Παπανικολάου ο κοινωνικός χαρακτήρας του 1821. Για την περίοδο της αρχαιότητας και του βυζαντίου δεν έχω διαβάσει κάποια μονογραφία και θα ήθελα να μου προτείνετε κάτι που έχετε διαβάσει και το θεωρείτε "αξιόλογο".


Επίσης θα με ενδιέφερε να ανοίξει και μια συζήτηση για την στρατιωτική ιστορία δεδομένου ότι στην Ελλάδα δυστυχώς αυτός ο τομέας μονοπωλείται από εθνικιστικούς/μιλιταριστικούς/αντιδραστικούς κύκλους ή από εκδόσεις του ΓΕΣ οι οποίες είναι κατά βάση πληροφοριακές και προπαγανδιστικές και δεν προσφέρουν τροφή για περαιτέρω εξέταση σημαντικών πολεμικών συγκρούσεων με γνώμονα την αντικειμενικότητα .
 
Last edited:

Αστράρχης

Όμορφο Νιάτο
Το είπες και το έκανες τελικά (και μπράβο σου). Έχω μια μικρή εμπειρία στο θέμα. Βέβαια να πω ότι λίγο έχω ασχοληθεί με την πολιτική ιστορία, έχω επικεντρωθεί στη στρατιωτική ιστορία αν και όπως λέει το γνωστό "Πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα". Καλό είναι γιατί θα αλληλοσυμπληρωνόμαστε! Και περιττό να πω ότι χωρίς να θέλω να θίξω κανέναν διαβάζω μονογραφίες από ιστορικούς εγνωσμένου κύρους και μέχρι στιγμής ξένους (αν μου διαφεύγει κάποιος σοβαρός Έλληνας ιστορικός με βιβλία στρατιωτικής ιστορίας ας με διορθώσει κάποιος - και όχι απόστρατος δεν θεωρείται προσόν από μόνο του).

Θα επανέλθω αργότερα σήμερα με τις πρώτες προτάσεις μου.
 

Φτωχόπαιδο

Κοινωνός
Σκεφτόμουν κάποτε να διαβάσω το σύγγραμμα του Καρλ Κλαούζεβιτς (1780-1831) Γερμανού στρατηγού, λέγεται μάλιστα ότι διαβάζεται σαν μυθιστόρημα... Μάλλον αυτό το θρεντ θα γίνει η αφορμή -που έψαχνα! Αν και ψήνομαι και γι' αυτό που προτείνει ο Απόλλωνας :)
 

Δικηγόρος

Όμορφο Νιάτο
Έχω διαβάσει το "Εισαγωγή στην ιστορία του μεταπολεμικού κόσμου" του Χατζηβασιλείου λόγω ενός μαθήματος που είχαμε στη σχολή (Διπλωματική Ιστορία), το βρήκα αρκετά ενδιαφέρον και το διάβαζα ευχάριστα. Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να αποτελέσει μία ολοκληρωμένη εισαγωγή στη διεθνή πολιτική ιστορία της μεταπολεμικής περιόδου, από το 1945 έως τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Έχει διττό στόχο: αφενός να προσφέρει επαρκή πληροφόρηση για τα σημαντικότερα γεγονότα της μεταπολεμικής εποχής και αφετέρου (για όποιον ενδεχομένως επιδιώξει πληρέστερη ενημέρωση σε επιμέρους ζητήματα) να αποτελέσει τη βάση, το σημείο εκκίνησης, για μία παρόμοια αναζήτηση. Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη, που εξετάζουν, αντίστοιχα, τον Ψυχρό Πόλεμο, την αποαποικιοποίηση και την άνοδο του Τρίτου Κόσμου και, τέλος, την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Έτσι, εξετάζονται γεγονότα όπως η αγγλοσοβιετική "συμφωνία ποσοστών" του 1944 για τα Βαλκάνια, η επιβολή κομουνιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη, η διαίρεση της Γερμανίας, το σχέδιο Μάρσαλ, η ίδρυση του ΝΑΤΟ, ο πόλεμος της Κορέας, η ανάπτυξη των πυρηνικών οπλοστασίων, η κρίση του Σουέζ του 1956, η σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία, η κρίση της Κούβας του 1962, ο πόλεμος του Βιετνάμ, οι πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και 1979, το ζήτημα του "πολέμου των άστρων", η άνοδος του Μ. Γκορμπατσώφ, ο πόλεμος του Κόλπου. Ακόμη, το μεσανατολικό ζήτημα στις διάφορες φάσεις του, η πτώση των αποικιακών αυτοκρατοριών και τα προβλήματα του Τρίτου Κόσμου (π.χ. η οικονομική αδυναμία, οι κρίσεις του Κονγκό, της Μπιάφρας και της Αιθιοπίας, η πτώση των ρατσιστικών καθεστώτων στην Αφρική), η άνοδος της Ινδίας, το κίνημα των Αδεσμεύτων. http://www.patakis.gr/viewshopproduct.aspx?id=174540

Πρόσφατα διάβασα τη Σκοτεινή Ήπειρο του Μαζάουερ, το οποίο επίσης έχει να κάνει με την ψυχροπολεμική περίοδο αλλά αναφέρεται αποκλειστικά στις χώρες της Γηραιάς Ηπείρου, ενώ γίνεται και μια αναδρομή στα χρόνια του μεσοπολέμου. Με κούρασε λίγο η συχνή αναφορά σε οικονομικά στοιχεία και στατιστικά, γενικότερα όμως μου άρεσε αν και το διάβαζα επιφυλακτικά λόγω των πολτικών του καταβολών. Πάντως βλ. http://raskolnikovgr.blogspot.gr/2013/02/blog-post_23.html

Σειρά έχει το Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο του Tony Judt για το οποίο έχω διαβάσει πολύ καλά σχόλια. http://www.biblionet.gr/book/185322/Η_Ευρώπη_μετά_τον_πόλεμο Βέβαια είναι κι αυτός των 2 άκρων οπότε επιβάλλεται προσεκτική ανάγνωση!
 
Last edited:
Καλησπέρα φίλε Βιβλιολάτρη, καλησπέρα και σ' όλους τους φίλους.
(πιστεύω φίλε βιβλιολάτρη πως είσαι το ιδανικότερο μέλος για ένα τόσο σπουδαίο θέμα).

Έχω μία αρχική ερώτηση-απορία.
Πιστεύετε κι εσείς πως η ιστορία όταν καταγράφεται, το χέρι που την αποτυπώνει, πάντα, μα πάντα, παίρνει θέση;
Εγώ λέω πως δεν γίνεται διαφορετικά. Δεν μιλάω για αντικειμενικότητα, σωστό ή λάθος, λέω για θέση.

Το κομμάτι που θα διαβάσω με προσοχή όταν κι αν το πιάσετε , που ούτε αυτό ξέρω σαν θέμα, είναι η εποχή της κατοχής και του εμφυλίου.
Σαν πρόταση θα πω πάλι το «Οι άλλοι Καπετάνιοι» / αντικομουνιστές ένοπλοι στα χρόνια της Κατοχής και του εμφυλίου. Επιμέλεια: Νίκος Μαραντζίδης, εκδόσεις: Εστία (2005).
Επίσης, το «Μαρτυρίες για τον Εμφύλιο και την ελληνική Αριστερά» Στέλιος Κούλογλου, εκδόσεις: Εστία (2005).

Σημ. Το 2ο θέλω να το πιάσω ξανά (και το 1ο) γιατί δεν το έχω τερματίσει και δεν θυμάμαι πολλά (στο 1ο).


 
Αγαπητέ Δικηγόρε καλησπέρα, αυτό πιστεύω κι εγώ, αν δεν ακούγομαι λάθος, το μόνο που θα τολμήσω να πω είναι ως: λιγότερο άδικα - περισσότερο δίκαια (αν το λέω και σωστά).
 

Αστράρχης

Όμορφο Νιάτο
Βασικά άλλο τα ιστορικά γεγονότα, άλλο η ιστοριογραφία. Τα ιστορικά γεγονότα είναι αυτά που είναι, όταν ξεφεύγουμε από την απλή καταγραφή τους και προσπαθούμε να τα εντάξουμε σε ένα πλαίσιο / εξηγήσουμε/ ερμηνεύσουμε περνάμε στην ιστοριογραφία, της οποίας το αποτέλεσμα είναι αυτό που συνήθως μελετάμε για να σχηματίσουμε άποψη για την ιστορία.
 
Εγώ θα διαφωνήσω εδώ.
Αν ο αγαπητός Αστράρχης εννοεί χρονολόγιο τότε ναι, έτσι πιστεύω κι εγώ.

Το μόνο -ίσως- ουδέτερο είναι το χρονολόγιο, όλα τ' άλλα είναι θέση.
Η ιστοριογραφία, και δυο αράδες να έχει είναι θέση (π.χ. έναρξη πολέμου, αίτια, νικητές και ηττημένοι κ.ο.κ.)
Έτσι πιστεύω τουλάχιστον.
 

Αστράρχης

Όμορφο Νιάτο
Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από την έναρξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου επίσης γνωστού (μέχρι τουλάχιστον τον επόμενο) ως «Ο Μεγάλος Πόλεμος» (The Great War). Δυστυχώς δεν έχω εντρυφήσει τόσο όσο θα ήθελα αλλά μια και φέτος αναμένεται να ασχοληθούμε με την επέτειο θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα εισαγωγικό θα έλεγα βιβλίο το οποίο μου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις.

Πρόκειται για το The Guns of August της Barbara Tuchman, το οποίο έχει βραβευτεί και με Πούλιτζερ το 1963.

Μπορεί να είναι «παλιό» αλλά πιστέψτε με δεν υστερεί σε τίποτα σε έρευνα και τεκμηρίωση. Το βιβλίο καλύπτει μόνο τον πρώτο κρίσιμο μήνα του πολέμου ο οποίος στην ουσία καθόρισε και τη μετέπειτα εξέλιξή του. Το βιβλίο διαβάζεται πολύ εύκολα αν και βρίθει πληροφοριών καθώς δε μένει σε στεγνή απαρίθμηση γεγονότων, ημερομηνιών, αριθμών κλπ αλλά τα δένει όλα μαζί σε μια θαυμάσια αφήγηση που ώρες ώρες θυμίζει ιστορικό μυθιστόρημα ή ταινία.

Η συγγραφέας δεν περιορίζεται μόνο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλά αναλύει και την πολιτική και διερευνά το πως και γιατί πολλών αποφάσεων σε συνδυασμό με σκιαγράφηση του χαρακτήρα των ανθρώπων που της πήραν. Αναλύει σε ικανοποιητικό βαθμό και τα κύρια σημεία των πολιτικών (και της νοοτροπίας) που οδήγησαν στο ξέσπασμα του πολέμου. Διαβάζοντάς το συνειδητοποιείς ότι τελικά δεν έχουν αλλάξει και πολλά, ειδικά στη νοοτροπία μερικών λαών και ότι η ιστορία δεν έχει διδάξει σχεδόν τίποτα στους λαούς και στους ηγέτες τους. Περισσότερα για τα αίτια που οδήγησαν στον Α' ΠΠ υπάρχουν στο βιβλίο The Proud Tower: A Portrait of the World Before the War, 1890-1914 της ιδίας, το οποίο δεν έχω διαβάσει ακόμα αλλά το έχω στο πρόγραμμα.

Δυστυχώς δεν κατάφερα να εντοπίσω βιβλία της μεταφρασμένα στα ελληνικά αλλά όσοι γνωρίζετε αγγλικά (είναι γραμμένο σε πολύ απλή γλώσσα) και έχετε ενδιαφέρον για την ιστορία, προτείνω να το διαβάσετε.
 
Top