Νίκος Καββαδίας στα... Ελληνικά! (ποιημάτων ερμηνεία)

[Φαροφύλακας]

καθόλου δεν μας κούρασες, Ασημενια. Καλωσόρισες στο καράβι μας!

 

[Ασημενια]

Πριν λίγους μήνες, που ξεφύλλιζα το βιβλίο του Νίκου Σαραντάκου Λέξεις που χάνονται, διαπίστωσα ότι είχα παρανοήσει εντελώς τη λέξη καραντί του ομώνυμου ποιήματος του Καββαδία. Η τρίτη στροφή του έχει ως εξής:

Το καραντί... Το καραντί θα μας μπατάρει.
Σάπια βρεχάμενα, τσιμέντο και σκουριά.
Από νωρίς, δεξιά στη μάσκα την πλωριά,
κοιμήθηκε ο καρχαρίας που πιλοτάρει.

Λοιπόν, εφόσον γνώριζα το ποίημα μόνον ακουστικά (μέσα από την πασίγνωστη μελοποίηση του Θάνου Μικρούτσικου), θεωρούσα ότι καραντί είναι το όνομα του πλοίου, κι ότι η λέξη αυτή προέρχεται από το αγγλικό guarantee (ή το γαλλικό guarantie), που σημαίνει «εγγύηση». Πόσο έξω είχα πέσει! Η σωστή έννοια είναι «θαλασσοταραχή», «φουσκοθαλασσιά». κι έτσι ο πρώτος στίχος της στροφής σημαίνει «η θαλασσοταραχή θα μας ανατρέψει (δηλ. θ' ανατρέψει το πλοίο μας)». Με την ερμηνεία που έδινα στη λέξη καραντί, ήταν φυσικό να ερμηνεύσω το μας ως γενική, κι όχι ως αιτιατική, δηλαδή «Το Καραντί θα μας ανατραπεί» (όπως θα λέγαμε π.χ. «το παιδί θα μου πεθάνει»).

το καραντί δεν έχει σχέση όπως ειπώθηκε με την καραντίνα.

το ποίημα όμως παίζει και με τις δυο λέξεις.... στην δεύτερη στροφή λέει : Παντιέρα (σημαία) κίτρινη.... από ότι διάβασα λοιπόν, αυτό σημαίνει ότι το πλοίο είναι σε καραντίνα, μάλλον λόγω κάποιας ασθένειας... γι' αυτό και είναι επικίνδυνο το καραντί... γιατί το καράβι έχει αράξει με τις άγκυρες, μακριά κάπως από τη στεριά και λόγω καραντίνας δεν μπορεί να μετακινηθεί.... (ελπίζω οι ναυτικοί να με συγχωρήσουν για τη προσπάθεια απόδοσης ναυτικών όρων.... αλλά κι εμείς οι στεριανοί δεν έχουμε ένα κάποιο δικαίωμα να ταξιδέψουμε με τον Καββαδία???)

ΥΣ. Φαροφύλακα ευχαριστώ για το καλωσόρισμα... Βίρα τις άγκυρες λοιπόν... -

 

[Ασημενια]

[h=3]Προσπάθεια μετάφρασης ... και κατανόησης των εικόνων....

Καραντί[/h]Στο κορίτσι απο το Βόλο

Μπάσσες στεριές (στεριές χαμηλές,που δύσκολα διακρίνονται από μακριά), ήλιος πυρρός ( τροπικές περιοχές)και φοινικιές,
ένα πουλί που ακροβατεί στα παταράτσα (παράτονος, σχοινί που ενώνει το στύλο τουπλοίου με τα πλαϊνά του πλοίου) .
Γνέφουνε δυό στιγματισμένα (γεμάτα τατουάζ ) μαύρα μπράτσα,
που αρρώστιες τα 'χουνε τσακίσει τροπικές.

Παντιέρα κίτρινη (υψώσαμε σημαία κίτρινη,σημάδι καραντίνας του πλοίου μάλλον λόγω ασθένειας )- σημάδι του νερού. ( και υψώσαμε κι άλλη σημαία? Στείλαμε κάποιο σινιάλιο? Όπως και να έχει, στείλαμε μήνυμα ότι χρειαζόμαστενερό )
Φούντο τις δύο (ρίξαμεκαι τις δύο άγκυρες )καιπρίμα βρέξε το πινέλο. ( πρώτα την μια την μικρή – πινέλο – που λειτουργεί ως δεύτερηασφάλεια, και σε απόσταση την μεγάλη )
Τα δυό φανάρια της νυχτός( Ανάψαμε τα δυο φανάρια της νύχτας ) . Κι οPisanello( ΙταλόςΖωγράφος της αναγέννησης )
ξεθωριασμένος απ' το κύμα του καιρού. ( υπονοεί μάλλον ότι το καράβι έτσι όπως είναι θυμίζει κάποιονξεθωριασμένο πίνακα του ζωγράφου )


Το καταντί... Το καραντί(ο κλυδωνισμός από άγνωστηαιτία, φουσκοθαλασσιά ) θα μας μπατάρει( ανατρέψει ).
Σάπια βρεχάμενα(ύφαλα, τα μέρη του πλοίου που βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας ), τσιμέντα και σκουριά.
Απο νωρίς, δεξιά στη μάσκα την πλωριά( δεξιά της πλώρης, του μπροστινού τμήματος του καραβιού ),
κοιμήθηκεν ο καρχαρίας που πιλοτάρει( είναι τόσο ήσυχος ο καρχαρίας που φαίνεται, και εξαιτίαςκαι του σημείου που βρίσκεται, σαν ναοδηγεί το καράβι ).

Ορντινα ( οδηγίες, εντολές )δίνει οπαπαγάλος στον ιστό, (στο κατάρτι, στο άλμπουρο )
όπως και τότε απ' του Κολόμπου την κουκέτα.
Χρόνια προσμένω να τυλίξεις τη μπαρκέτα( παλιό όργανο με το οποίο γινόταν η μέτρηση της ταχύτηταςτου πλοίου ),
χρόνια προσμένω τη στεριά να ζαλιστώ.

Φωτιές ανάβουνε στην άμμο ιθαγενείς
κι αχός ( ακαθόριστος,απροσδιόριστος ήχος ) μας φτάνει καθώς παίζουν τα όργανά τους.
Της θάλασσας κατανικώντας τους θανάτους
στην ανεμόσκαλα σε θέλω να φανείς.

Φύκια μπλεγμένα στα μαλλιά, στοστόμα φύκια.
Ετσι ως κοιμήθηκες γιά πάντα στα βαθιά
κατάστιχτη( γεμάτητατουάζ ), πελεκημένη από σπαθιά,
διπλά φορώντας των Ινκάς τα σκουλαρίκια.

 

[Τόνιασινε]

Να προσθέσω για τους κούληδες και το προσευχές των ναυτικών, όπου αναφέρονται: ".. κι οι κούληδες με τη βαριά βλακώδη τους μορφή.." προφανώς ως φυλή.

 

[Φραγκίσκος]

Καραμοσάλι = Τεχνική αγκυροβολίας με δύο άγκυρες σε πατάμια (καθώς το ρεύμα δεν επιτρέπει στον καιρό να στρέψει το πλοίο). Οι δύο άγκυρες δίνουν επιπλέον ασφάλεια καθώς ο βυθός των ποταμών δεν είναι πολύ "σταθερός" λόγω των φερτών υλικών.

Θολά νερά και μίλια τέσσερα το ρέμα= Αναφέρεται ασφαλώς σε ποτάμι.

Το ρυμουλκό σφύριξε τρεις= Οι τρείς συριγμοί είναι σύμφωνα με τον διεθνή κανονισμό αποφυγής συγκρούσεων σήμα, οτι ένα πλοίο "αναποδίζει" (κάνει όπισθεν).

σαράντα μέρες όλο εμέτραγες τα μίλια,= Οι πλοίαρχοι συνιθίζουν να μετρούν (συνεχώς) την διανυθείσα και την υπολειπόμενη απόσταση ώστε να ενημερώνουν τους ενδιαφερόμενους για την άφιξη του πλοίου.

την ώρα που 'πες με θυμό: "Θα 'βγω άλλη μέρα..."= Αναφέρεται στον τσακωμό, μεταξύ μελλών του πληρώματος, για το ποιος θα μείνει "ένδον" και ποιος θα έχει (άδεια) εξόδου.

Σάπια βρεχάμενα, τσιμέντο και σκουριά= Στα παλιά πλοία, στο παρελθόν, επειδή δεν υπήρχε η δυνατότητα επισκευής, οι τρύπες "μπαλόνονταν" με τσιμέντο.....

 

[Φραγκίσκος]

κι ο Σταυρός του Νότου με τα στράλια.= Στράλια, είναι τα συρματόσχοινα που κρατούν τους ιστούς (άλμπουρα).... Αν ξαπλώσεις στο κατάστρωμα, βλέπεις τ' αστέρια (σταυρό του νότου) και τα στράλια...

Το Άλφα του Κενταύρου μια νυχτιά
με το παλλινώριο πήρα κάτου.= Παλλινώριο, είναι ένας δίσκος τον οποίο τοποθετούμε επί της πυξίδας για να μπορούμε να σημαδεύουμε αντικείμενα (επίγεια και ουράνια) και να λαμβάνουμε αζιμούθ (γωνία από μια ευθεία αναφοράς-συνήθως τον Βορά)
Παλλινώριο

μέρα μεσημέρι απά(νω) στη λίνια
ξάστραψε σα φάρου αναλαμπή.=Πάνω στην λίνια=την γραμμή της πορείας επί του χάρτη ! και αμέσως η αντίθεση-η μεταφορά σε άλλο χρόνο, η αναλαμπή του φάρου (που ασφαλώς την βλέπουμε μόνο την νύχτα)

Τα φανάρια πια δεν τα θυμάσαι=Αναφέρεται στους φάρους.... Το χαρακτηριστικό των οποίων δεν θυμάται διότι δεν τους έχει χρειαστεί για καιρό...

και τ' ωραίο γλυκό της Κυριακής.= Παλαιότερα από το εδεσματολόγιο, στα καράβια προβλεπόταν γλυκό, μόνο την Κυριακή...

 

[Φαροφύλακας]

Μπράβο για την συμμετοχή εδώ, Φραγκίσκε.

Στον στρατό, στο Πυροβολικό, λέγαμε αζιμούθιο (κι όχι άκλιτο αζιμούθ, όπως βλέπω να το αναφέρεις εδώ πέρα.)

 

[Φραγκίσκος]

Μπράβο για την συμμετοχή εδώ, Φραγκίσκε.

Στον στρατό, στο Πυροβολικό, λέγαμε αζιμούθιο (κι όχι άκλιτο αζιμούθ, όπως βλέπω να το αναφέρεις εδώ πέρα.)

Στο παρελθόν ήμουν ναυτικός και το "βλέπω" κι απ αυτή την "σκοπιά" !!
Θεωρώ το αζιμούθ, ως ξένη λέξη, πρέπει να μείνει άκλητο....
ζενίθ
ναδιρ
στυλό
καφε φραπέ
κλπ

 

[Φαροφύλακας]

με αυτήν την λογική θα πρέπει να λες: Η κυβέρνηση της Ιταλία / Ο καφέ είναι πολύ νόστιμος / φέρε δύο καρπούζι όπως έρχεσαι / Πιάσε τρία παντζάρι να φτιάξουμε δυο σαλάτα / κτλ κτλ κτλ και φυσικά, βάλε μου πέντε κιλό μπανάνα

Διαπιστωμένα την συγκεκριμένη άποψη την έχω δει να επανέρχεται μέσα στα χρόνια αποκλειστικά από ανθρώπους πους δεν έχουν ασχοληθεί με γλωσσολογία επαγγελματικά ή χομπιστικά.

Σε οποιαδήποτε περίπτωση, πιο σχετικά νήματα για μια τέτοια κουβέντα:

• Περιπτώσεις ακλισίας
• Εισάγεται η λέξη, όχι η γραμματική

 

[Μάνα θα πάω στα καράβια]

Τον Καββαδία τον αγαπήσαμε πολύ και τα τόσα πολλά μελοποιημένα ποιήματα τα τραγουδήσαμε ξανά και ξανά. Η ναυτική γλώσσα είναι γλυκιά και με τις τόσες άγνωστες λέξεις και φράσεις αληθινά ομιχλώδης και ταξιδιάρικη. Δεν μας νοιάζει λοιπόν που δεν καταλαβαίνουμε τα πάντα. Αυτό είναι μια από τις ομορφιές τού Καββαδία. Καμιά φορά όμως έχεις την απορία τί σημαίνει τελικά καραμοσάλι και πού πέφτει η ράδα, όπου οι ναυτικοί επιμένουν να διηγούνται πάντα την ίδια ιστορία.

Σημείωσα σε άλλο νημάτιο πως κυκλοφορεί ένα γλωσσάρι στο έργο τού Καββαδία και είπα να δοκιμάσω εδώ να "μεταφράσω" το Cambay's Water. Για αρχή ας δούμε το ποίημα ως έχει:

Cambay's Water​

Φουντάραμε καραμοσάλι στο ποτάμι. ​

Είχε ο πιλότος μας το κούτελο βαμμένο​

"κι αν λείψεις χίλια χρόνια θα σε περιμένω"​

ωστόσο οι κάβοι σου σκληρύναν την παλάμη. ​

Θολά νερά και μίλια τέσσερα το ρέμα,​

οι κούληδες τρώνε σκυφτοί ρύζι με κάρι,​

ο καπετάνιος μας κοιτάζει το φεγγάρι,​

που 'ναι θολό και κατακόκκινο σαν αίμα. ​

Το ρυμουλκό σφύριξε τρεις και πάει για πέρα,​

σαράντα μέρες όλο εμέτραγες τα μίλια,​

μ' απόψε -λέω- φαρμάκι κόμπρα είχες στα χείλια,​

την ώρα που 'πες με θυμό: "Θα 'βγω άλλη μέρα..." ​

Τη νύχτα σου 'πα στο καμπούνι μια ιστορία,​

την ίδια που όλοι οι ναυτικοί λένε στη ράδα,​

τα μάτια σου τα κυβερνούσε σοροκάδα​

κι όλο μουρμούριζες βραχνά: "Φάλτσο η πορεία..." ​

Ξημέρωσε κ' ήρθε ο φακίρης με τα φίδια, ​

η Μαχαράνα του Μαζόρ δε φάνηκε όμως!... ​

Μ' αισχρές κουβέντες τον επείραζε ο λοστρόμος ​

και του πετούσε απά στα φίδια του σκουπίδια. ​

Σαλπάρουμε! Μας περιμένουν στο Μπραζίλι. ​

Το πρόσωπό σου θα το μούσκεψε το αγιάζι. ​

Ζεστόν αγέρα κατεβάζει το μπουγάζι ​

μα ούτε φουστάνι στη στεριά κι ούτε μαντήλι.​

Εδώ λοιπόν, ανοίγω το γλωσσάρι και αντικαθιστώ τις άγνωστες λέξεις σύμφωνα με τις ερμηνείες. Βάζω τις στροφές δίχως στίχους αφού ούτως ή άλλως βγαίνουμε από το μέτρο. Καταλάβετε πως δεν πρόκειται πραγματικά για "μετάφραση" αλλά για χιούμορ. Σημειώνω με βιολετί τις... μεταφραστικές μου παρεμβάσεις. Για να δούμε λοιπόν:

Τα Νερά τού Κόλπου τής Βομβάης​

​

Αγκυροβολήσαμε με τις άγκυρες ριγμένες έτσι ώστε να μπορούν να στρέφονται χωρίς να μπλέκονται μεταξύ τους. Ο ντόπιος καπετάνιος που 'ξερε καλά τα νερά είχε το κούτελο βαμμένο. "Κι αν λείψεις χίλια χρόνια θα σε περιμένω" ωστόσο τα χοντρά σκοινιά του πλοίου σού σκληρύναν την παλάμη.​

​

Θολά νερά και μίλια τέσσερα το ρέμα, οι αχθοφόροι τρώνε σκυφτοί ρύζι με το μπαχαρικό το κάρι, ο καπετάνιος μας κοιτάζει το φεγγάρι, που 'ναι θολό και κατακόκκινο σαν αίμα.​

​

Το ρυμουλκό καράβι σφύριξε τρεις φορές και πάει για πέρα, σαράντα μέρες όλο εμέτραγες τα μίλια, μ' απόψε -λέω- πως ήσουν πικραμένος την ώρα που 'πες με θυμό: "Θα 'βγω άλλη μέρα..." ​

​

Τη νύχτα σου 'πα στο πρόστεγο τής πλώρης μια ιστορία, την ίδια που όλοι οι ναυτικοί λένε όταν το πλοίο είναι αγκυροβολημένο στα ανοιχτά τού λιμανιού, τα μάτια σου σαν να τα κυβερνούσε ένας νοτιοανατολικός άνεμος, αυτός που προκαλεί θαλασσοταραχή, κι όλο μουρμούριζες βραχνά: "Φάλτσο η πορεία..." ​

​

Ξημέρωσε κ' ήρθε ο φακίρης με τα φίδια, η Ινδή πριγκίπισσα του Μαζόρ δε φάνηκε όμως!... Μ' αισχρές κουβέντες τον επείραζε ο υπαξιωματικός του πληρώματος, ο λοστρόμος, και του πετούσε απά στα φίδια του σκουπίδια. ​

​

Φεύγουμε! Μας περιμένουν στην πρωτεύουσα της Βραζιλίας, το Μπραζίλι. Το πρόσωπό σου θα το μούσκεψε το αγιάζι. Ζεστόν αγέρα κατεβάζει το στενό πέρασμα ανάμεσα στις δυο στεριές μα ούτε φουστάνι στη στεριά κι ούτε μαντήλι.​

Καλημέρα στην παρέα και Καλή Χρονιά! Σας ανακάλυψα μόλις πριν λίγο και δε δίστασα στιγμή. Γράφτηκα αμέσως, ανοίγοντας "λογαριασμό" με παρωνύμι τον στίχο του Καββαδία.

Στα δικά μας, τώρα. Να μου επιτρέψει ο "Φαροφύλακας", ως εκκινητής του νήματος, να συμπληρώσω κάποιες έννοιες, τις οποίες είχε την καλοσύνη να εξηγήσει σε απλά ελληνικά.

Πάμε, λοιπόν:

Καραμοσάλι: Είναι η αγκυροβολία σε νερά με ισχυρά ρεύματα, όπως π.χ. ένα ποτάμι, αλλά όχι μόνο αυτό. Αν το βαπόρι έχει αλυσίδα και άγκυρα στην πρύμη του, τότε αγκυροβολεί (φουντάρει) μια από τις μπροστινές του άγκυρες, αφήνοντας στην αρχή αρκετά μέτρα μπόσικη την αλυσίδα, μέχρι να τεντώσει, όταν το ρεύμα του ποταμού παρασύρει το καράβι. Στη συνέχεια, φουντάρει και την πίσω άγκυρα, πάλι αφήνοντας μπόσικα αρκετά μέτρα στην αλυσίδα της (καδένα), ώστε κι αυτή να τεντώσει από το ρεύμα του ποταμού. Με αυτό τον τρόπο το βαπόρι, όχι μόνο δεν παρασύρεται από το ρεύμα, αλλά παραμένει σταθερό και ως προς τον προσανατολισμό του, κατά κανόνα με την πλώρη του κόντρα στη ροή του ρεύματος. Αν δεν διαθέτει πίσω άγκυρα, τότε η σταθερότητα επιτυγχάνεται με την σωστή αγκυροβολία (φουντάρισμα) των δύο μπροστινών αγκυρών αντικρυστά, ώστε να μην μπορούν να μπλεχθούν οι αλυσίδες τους (καδένες) μεταξύ τους. Η παρατιθέμενη φωτογραφία είναι αρκετά επεξηγηματική.

Ο πιλότος: Δεν είναι ο "ντόπιος καπετάνιος που 'ξερε καλά τα νερά". Μπορεί να είναι καπετάνιος, μπορεί και όχι. Στα ελληνικά, η λέξη είναι "πλοηγός". Πρόκειται για άνθρωπο, που υπηρετεί σε μια υπηρεσία του λιμανιού, αυτή των πλοηγών, η οποία έχει αποκλειστικό ρόλο και καθοδηγεί την ασφαλή πλεύση των καραβιών μέσα στα όρια της δικαιοδοσίας του λιμανιού (πολλές φορές αυτά βγαίνουν και έξω από τα στενά γεωγραφικά όρια ενός λιμανιού). Κατά κανόνα, πρόκειται φυσικά για πρώην αξιωματικούς γεφύρας/καταστρώματος πλοίων, οι οποίοι εξειδικεύονται στην ναυσιπλοΐα εντός του λιμανιού ή των ορίων της δικαιοδοσίας του ή εντός των ορίων άλλων κλειστών θαλασσίων διελεύσεων (π.χ. οι εθνικές ή διεθνείς διώρυγες (κανάλια), όπως η διώρυγα του Σουέζ, του Παναμά, άλλες διελεύσεις, όπως τα στενά του Βοσπόρου, κλπ.).

Κούληδες: Οι κούληδες - Ενικός "κούλης" - είναι λέξη που προέρχεται από την αγγλική coolie, ινδικής καταγωγής που σημαίνει ημερομίσθιος εργάτης ή σκλάβος. Στην περίπτωση του ποιήματος του Καββαδία, σημαίνει πραγματικά αχθοφόρος, γενικότερα κουβαλητής. Αυτός που αναλάμβανε να κουβαλάει το φορτίο του βαποριού, σε σακιά, και να το φορτώνει στα αμπάρια του (ή, να το ξεφορτώνει από αυτά).

Κάρι (ή κάρυ). Φυσικά, το γνωστό μπαχαρικό ασιατικής προέλευσης, κυρίως της περιοχής της Ινδίας ή του Πακιστάν ή Μπανγκαλαντές. Συναντάται σε δυο μορφές, το καυτερό και το ήπιο. Μια προσωπική σημείωση εδώ: Βρέθηκα στο λιμάνι Paradeep της Ινδίας, ανατολικά, λίγο πιο κάτω από την Καλκούτα, στα μέσα της δεκαετίας του 1970, το 1975 ή 1976. Τότε ήταν ακόμα ένα υπανάπτυκτο χωριό, αλλά το λιμάνι του είχε μεγάλη κίνηση, αν και δεν διέθετε σοβαρές υποδομές για να ελλιμενίζονται πλοία. Νιόπαντρος, βγήκαμε ένα βράδυ έξω να περπατήσουμε τους δρόμους του με τη γυναίκα μου. Περάσαμε μέσα από μια ντόπια αγορά, κάτι σαν λαΪκή δική μας, με παράγκες και πρόχειρα στημένους πάγκους, πάνω στους οποίους ήταν αραδιασμένα ντόπια προϊόντα. Με φωτισμό από λάμπες ασετυλίνης ή πετρελαίου. Σε ένα "μαγαζί" ανακαλύψαμε ότι πουλιώνταν μπαχαρικά. Θελήσαμε να αγοράσουμε κάρυ. Ρωτήσαμε τον "μαγαζάτορα" για την ποιότητά του. Όλος περηφάνια, μας είπε επί λέξει: "After this carry, no other carry in India" (Σαν αυτό το κάρυ, δεν υπάρχει άλλο στην Ινδία). Το πήραμε και γυρίζοντας στην Ελλάδα αρχίσαμε να το χρησιμοποιούμε, με κάποια επιφύλαξη, φυσικά, στα γευματά μας. Ο Ινδός είχε δίκιο!

Το καμπούνι είναι όντως το μπροστινό σκεπαστό μέρος του πλοίου, το "πρόστεγο", όπως γράφει ο αγαπητός Φαροφύλακας. Από τον καιρό των ιστιοφόρων ακόμα, το καμπούνι χρησίμευε ως αποθηκευτικός χώρος, στον οποίο αποθηκεύονταν κάβοι, καδένες, μπογιές και άλλα υλικά. Αργότερα, όταν μεγάλωσαν τα βαπόρια σε μέγεθος, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια της ποντοπόρου ναυτιλίας, με τη μετάβαση από τα ιστία στον ατμό, αυτός ο χώρος χρησίμευε ακόμα και για χώρος ενδιαίτησης ζωντανών ζώων, σφαγείων για την διατροφή του πληρώματος. Και φυσικά εκεί ήταν συνηθισμένο να διαμένουν και μέλη του πληρώματος του καταστρώματος (της κουβέρτας). Ειδικά, στην προπολεμική, αυτήν των χρόνων του Β' Π.Π. και των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων ναυτιλία, το καμπούνι ήταν ο συνηθισμένος τόπος διαμονής του πληρώματος της κουβέρτας. Από εδώ προέρχονται και οι συχνές ποιητικές αναφορές του Καββαδία για "ιστορίες" που λέγονται τα βράδυα στο καμπούνι.

Ο λοστρόμος. Στα ελληνικά "ναύκληρος". Πρόκειται πράγματι για υπαξιωματικό του πληρώματος της κουβέρτας, επικεφαλής όλου του προσωπικού της (ναύτες, δόκιμοι και ναυτόπαιδες ή τζόβενα), αυτός που κανονίζει να μοιράζει τις δουλειές συντήρησης του βαποριού (βαψίματα, ξεσκούριασμα της λαμαρίνας κ.α.). Επίσης, επικεφαλής της ομάδας της πλώρης, στις περιπτώσεις άφιξης και αγκυροβολίας ή πρόσδεσης του πλοίου στην προβλήτα, κάτω από τις διαταγές κάποιου αξιωματικού, κατά κανόνα του υποπλοιάρχου (γραμματικού).

Φαλτσο η πορεία. Κατά λέξη "λανθασμένα χαραγμένη (ή ακολουθούμενη) πορεία". Σε ένα μακρινό ταξίδι, ειδικά σε ταξίδι, που δεν έχει αναφορά σε στεριανές αντιστοιχίες, φάρους, ακρωτήρια κλπ., στα οποία ο αξιωματικός της γέφυρας μπορεί να αναφέρεται, ώστε να γνωρίζει την σωστή πλεύση, κατεύθυνση και τελικά την πορεία του βαποριού, η βοήθεια για την ορθή πλεύση και πορεία, παρέχεται με τα κλασσικά ναυτιλιακά όργανα, τον εξάντα (παλιότερα το παλινώριο), την πυξίδα και τους χάρτες. Σήμερα βέβαια, τα πλοία πλέον χρησιμοποιούν τη σύγχρονη τεχνολογία, με τους δορυφόρους και τα συστήματα ναυσιπλοΐας με σύγχρονα ηλεκτρονικά όργανα. Αλλά την εποχή του Καββαδία ήταν επιβεβλημένο να χαράζεται και να ακολουθείται σωστά η πορεία, για να μην βρεθεί το πλοίο σε άγνωστα νερά και τόπους. Επομένως, η έκφραση απελπισίας του συνομιλητή του ποιητή για "φαλτσα πορεία" εμπεριέχει και την πραγματική της διάσταση.

Τα υπόλοιπα ο αγαπητός Φαροφύλακας τα εξηγεί επαρκέστατα.

Καλή συνέχεια και Καλή Χρονιά!

(ένας συνταξιούχος Α' μηχανικός Ε.Ν.)