Οδυσσέας Ελύτης

[Χρυσηίδα]

Η ποίηση του Ελύτη, για μένα, πέρα από τέχνη υψηλή, είναι δυο πράγματα ακόμα, ήλιος και θάλασσα. Οι στίχοι του μοιάζουν με καράβι που με ταξιδεύουν σε αιγαιοπελαγίτικο νησί. Και κάποιοι απ' αυτούς είναι τόσο συγκλονιστικοί, που σα να λέω μέσα μου κάθε που τους διαβάζω, ε, μετά απ' αυτό τι άλλο μπορεί να γραφτεί!

Προσθέτω ένα απόσπασμα από το Μικρό Ναυτίλο. Θα μου άρεσε να ακούσω την άποψή σας, τα αισθήματα που σας γεννά. Ειδικά οι δυο τελευταίες προτάσεις.

Είσαι νέος - το ξέρω - και δεν υπάρχει τίποτε.
Λαοί, έθνη, ελευθερίες, τίποτε.
Όμως είσαι. Και την ώρα που
Φεύγεις με το ’να πόδι σου έρχεσαι με τ’ άλλο (.......)
Παραλαμβάνεις απ’ τους Δίες τον κεραυνό
Και ο κόσμος σου υπακούει. Εμπρός λοιπόν
Από σένα η άνοιξη εξαρτάται. Τάχυνε την αστραπή
Πιάσε το ΠΡΕΠΕΙ από το ιώτα και γδάρε το ίσαμε το πι.​

 

[Φαροφύλακας]

Η ποίηση του Ελύτη, για μένα, πέρα από τέχνη υψηλή, είναι δυο πράγματα ακόμα, ήλιος και θάλασσα. Οι στίχοι του μοιάζουν με καράβι που με ταξιδεύουν σε αιγαιοπελαγίτικο νησί. Και κάποιοι απ' αυτούς είναι τόσο συγκλονιστικοί, που σα να λέω μέσα μου κάθε που τους διαβάζω, ε, μετά απ' αυτό τι άλλο μπορεί να γραφτεί!

Εγώ πάλι αυτό το παθαίνω με τον (πολύ διαφορετικό) Τάσο Λειβαδίτη.. Κάθε φορά που τον διαβάζω λέω πως κανείς δεν θα μπορέσει να γράψει καλύτερα --με έναν τέτοιο τρόπο γραφής, τέλος πάντων.

Βεβαίως μού αρέσει πολύ ο Ελύτης και πολύ τα ομοιοκατάληκτα ποιήματά του, αυτά που γίνονται τραγούδι:

Το 'να χέρι μου κρατεί
μέλισσα θεόρατη

τ' άλλο στον αέρα πιάνει
πεταλούδα που δαγκάνει.


Στο κείμενο που μας παρέθεσες, Χρυσηίδα, πιο πολύ μού αρέσει η φράση:

Παραλαμβάνεις απ’ τους Δίες τον κεραυνό
Και ο κόσμος σου υπακούει.

Μού φέρνει στον νου σκέψεις που ανά καιρούς με βασανίζουν για μια κληρονομιά αρχέγονη, φυτεμένη στο πιο αρχαϊκό μέρος του γονιδιώματος που είμαστε.

Από την άλλη, ποιος πραγματικά πορεύεται δίχως λαούς, έθνη κι ελευθερίες; Εξιδανικευμένος ο νέος στον οποίο απευθύνεται.

 

[Χρυσηίδα]

Για μένα, πάλι, ο νέος, τα νιάτα είναι ο αρχέγονος άνθρωπος, ο αμόλυντος ακόμα από τις συμβάσεις της κοινωνίας. Η δύναμη των νιάτων είναι η δύναμη του ανθρώπου πέρα από έθνη, από σύνορα, από κάθε τι το επίπλαστο.
Σ' αυτόν τον άνθρωπο απευθύνει το λόγο του ο ποιητής και τον προκαλεί να μην υποκύψει, να μην ξεχάσει αυτά που τον γοήτευαν όταν ήταν νέος, αυτά που σήμαιναν πραγματικά.
Προσωπική ερμηνεία και τίποτα παραπάνω.

 

[Φαροφύλακας]

Για μένα, πάλι, ο νέος, τα νιάτα είναι ο αρχέγονος άνθρωπος, ο αμόλυντος ακόμα από τις συμβάσεις της κοινωνίας. Η δύναμη των νιάτων είναι η δύναμη του ανθρώπου πέρα από έθνη, από σύνορα, από κάθε τι το επίπλαστο.
Σ' αυτόν τον άνθρωπο απευθύνει το λόγο του ο ποιητής και τον προκαλεί να μην υποκύψει, να μην ξεχάσει αυτά που τον γοήτευαν όταν ήταν νέος, αυτά που σήμαιναν πραγματικά.
Προσωπική ερμηνεία και τίποτα παραπάνω.

Συμφωνώ μαζί σου· μια χαρά η ερμηνεία σου. Απλά ένας τέτοιος άνθρωπος μού μοιάζει αρχετυπικός και εξιδανικευμένος. Δεν πιστεύω πως υπάρχει στην πραγματικότητα τόσο αμόλυντος άνθρωπος, ακόμη και νέος.

Ας φέρω ένα ακραίο παράδειγμα: μού έρχονται στον νου όλοι αυτοί οι νέοι που είναι οργανωμένοι στις κομματικές νεολαίες και φωνάζουν παθιασμένοι ανόητα συνθήματα και τρέχουν πίσω από αριβίστες πολιτικούς για να τους σφίξουνε καμαρωτά το χέρι. Βέβαια, ακριβώς επειδή υπάρχουν αυτοί, ίσως πρέπει να πεισθούμε πως κάπου κοντά μπορεί να τριγυρίζει κι ο αντίποδας, κι ίσως τελικά ο Ελύτης να είχε απευθύνεται εδώ σε κάποιον συγκεκριμένο νέο που πραγματικά είχε την ποιότητα που περιγράφει.

Παρένθεση: πράγματι η πολιτική μολύνει όσο τίποτε άλλο. Για να μείνω στον Ελύτη, θυμάμαι ένα σχόλιο του στο Εν Λευκώ που λέει πως, πόσο παράξενο, συναντάς ανθρώπους λαϊκούς που ξέρουν τόσο εύκολα να ξεχωρίσουν το μαύρο από το άσπρο κι όμως, στην πολιτική τρέχουν πίσω από ανθρώπους που ανεβοκατεβαίνουν στην κόλαση σαν νά ‘ταν το σπίτι τους.

Όμως μάλλον ξέφυγα αρκετά...

 

[Χίμαιρα]

Η ποίηση του Ελύτη, για μένα, πέρα από τέχνη υψηλή, είναι δυο πράγματα ακόμα, ήλιος και θάλασσα.

Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.
Εγώ τον έχω δει από καταμεσίς της θάλασσας...

Οδυσσέας Ελύτης


ουδέν σχόλιον...

 

[Ατέλειωτη Φούγκα]

Ο Οδυσσέας Ελύτης είναι ο αγαπημένος μου ποιητής [μόνο που αυτή τη θέση την κατέχουν πολλοί ταυτόχρονα, οπότε θα το ξανακούσετε και για άλλον, υπάρχει καθεστώς πολυσυναισθηματικό στην ψυχή μου].

Οι συγκεκριμένοι στίχοι με γοητεύουν και με τρομάζουν, καθώς θέλω να πιω αυτόν τον νέο/να είμαι αυτός ο νέος, βίαια, αλλά ξέρω πως η υποταγή σε αυτήν την θέληση έχει ως αποτέλεσμα το να συντριβείς από αυτή την ομορφιά την τόσο αδίστακτη/να είσαι τόσο αδίστακτος ο ίδιος... Και αυτό δεν το θέλω.

[Αν και ένας εξωτερικός παρατηρητής θα έλεγε "μα τι λες; εσύ έχεις αλλάξει τα φώτα στα ΠΡΕΠΕΙ, ήδη", εγώ απαντώ με τα δικά μου μέτρα και σταθμά.]

 

[Χρυσηίδα]

Από Τα Ρω Του Έρωτα

Οι άγγελοι τραγουδάνε. Και οι ερωτευμένοι επίσης. Πίσω από κάθε
ανάταση, από κάθε μεράκι, μια κιθάρα περιμένει έτοιμη να πάρει τα
λόγια και να τα ταξιδέψει από χείλη σε χείλη. Δεν είναι λίγο αυτό.
Είναι η χαρά να δίνεις χαρά στους άλλους, είναι αυτό που μας βαστάει
στη ζωή. Γι΄ αυτό, κοντά στα ποιήματά μου, δοκίμασα να γράψω και
μερικά τραγούδια, χωρίς να τα υποτιμώ καθόλου. Έτσι ή αλλιώς,
μιλά κανείς για τα ίδια πράγματα που αγαπά, και από κει και πέρα
το λόγο έχουν αυτοί που θα τ' ακούσουν. [...] Και η θάλασσα είναι απέραντη, τα πουλιά μυριάδες, οι ψυχές
όσες και οι συνδυασμοί που μπορούν να γεννήσουν οι ήχοι και τα λόγια,
όταν ο έρωτας και το όνειρο συμβασιλεύουν.​

Το Παράπονο

Εδώ στου δρόμου τα μισά
έφτασε η ώρα να το πω
Άλλα είν' εκείνα που αγαπώ
γι' αλλού γι' αλλού ξεκίνησα

Στ' αληθινά στα ψεύτικα
το λέω και τ' ομολογώ
Σαν να 'μουν άλλος κι όχι εγώ
μες στη ζωή πορεύτηκα

Όσο κι αν κανείς προσέχει
όσο κι αν τα κυνηγά
Πάντα πάντα θα 'ναι αργά
δεύτερη ζωή δεν έχει.​

 

[Φαροφύλακας]

Παράπονο

Πολύ όμορφη μελοποίηση από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου το "Παράπονο" και πανέμορφα τραγουδισμένο από την Αρβανιτάκη. Ένα πανέμορφο τραγούδι. Βέβαια όλο αυτό το δισκάκι καταπληκτικό!

 

[Χρυσηίδα]

Από το Μονόγραμμα :

Που πια δεν έχω τίποτε άλλο
Mέσ' στους τέσσερεις τοίχους, το ταβάνι, το πάτωμα
Nα φωνάζω από σένα και να με χτυπά η φωνή μου
Nα μυρίζω από σένα και ν' αγριεύουν οι άνθρωποι
Eπειδή το αδοκίμαστο και το απ' αλλού φερμένο
Δεν τ' αντέχουν οι άνθρωποι κι είναι νωρίς, μ' ακούς
Eίναι νωρίς ακόμη μέσ' στον κόσμο αυτόν αγάπη μου

Nα μιλώ για σένα και για μένα.​

 

[Πολυξενη]

Λοιπόν, με τα τόσα που διαβάζω εδώ μέσα, ειπα να το ρίξω και εγώ στην ποίηση.

Δυστυχώς στην πρόσφατη επιδρομή μου στην βιβλιοθηκη απογοητευτηκα

Ο παγκος με τα βιβλια της ποιησης (ας μην σχολιασω την κατασταση που τα βρηκα) δεν ειδα και καμια ποιητικη συλλογη

Θελω ένα βιβλιο καθαρα με ποιήματα και οχι το μισο βιβλιο με επεξηγησεις και πεντε ποιηματα.
(πως ηταν το ανθολογιο και τα κειμενα νεοελληνικης γραμματειας στο σχολειο, χωρις τα πεζα; ετσι)

Εχετε κατι να προτεινετε

 

[Φαροφύλακας]

Πράγματι οι ανθολογίες είναι πολύ όμορφες γιατί προσφέρουν ποικιλία.

Από εκεί και πέρα, και μιας και μας ρωτάς, θα προτείνω τα τρίτομα άπαντα τού Τάσου Λειβαδίτη. Μελαγχολική ποίηση όμως... πανέμορφη! (ωωω, εδώ σε ένα νημάτιο για τον Ελύτη;! ντροπή μου )

 

[Χρυσηίδα]

Εγώ πάλι, Πολυξένη, λατρεύω τις "εξηγήσεις". Αλλά αφού εσύ θες το βιβλίο χωρίς, θα σου προτείνω τα :

Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, Οδυσσέας Ελύτης
Ενός λεπτού μαζί, Κική Δημουλά (θα σου αρέσει πολύ νομίζω)

Από ξένη ποίηση, κυκλοφορεί η συλλογή Το θαλασσινό κοιμητήριο του Πωλ Βαλερύ σε δίγλωσση έκδοση. Στην αριστερή σελίδα διαβάζεις το ποίημα στο πρωτότυπο (γαλλικά) και στη δεξιά στα ελληνικά. Αν, λοιπόν, πέρα από τις ποιητικές σου ανησυχίες αφυπνίστηκαν και οι γλωσσολογικές, θα το λατρέψεις.

Επιπλέον, είναι ένα βιβλίο εικονογραφημένο ονειρικά και με γυαλιστερές σελίδες. Σκέτη απόλαυση. Από τις εκδόσεις Αρμός.

 

[Χρυσηίδα]

Η συλλογή του Ελύτη Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου που αναφέρω παραπάνω υπάρχει ανεβασμένη στο νετ. Δεδομένου ότι είναι πολύ επίκαιρη λόγω Πάσχα μπορείτε να ρίξετε μια ματιά. Μικρό δείγμα:

Κυριακή (Πάσχα), 26

Καθαρή διάφανη μέρα. Φαίνεται ο άνεμος που ακινητεί με τη μορφή βουνού κει κατά τα δυτικά. Κι η θάλασσα με τα φτερά διπλωμένα, πολύ χαμηλά, κάτω από το παράθυρο.
Σου'ρχεται να πετάξεις ψηλά κι από κει να μοιράσεις δωρεάν την ψυχή σου. Ύστερα να κατέβεις και, θαρραλέα, να καταλάβεις τη θέση στον τάφο που σου ανήκει.

 

[Μαργαριτα]

Απο το αγαπημενο μου μονογραμμα:

Είναι νωρίς ακόμη μές στόν κόσμο αυτόν,μ’ακούς
Δέν έχουν εξημερωθεί τά τέρατα, μ’ακούς
Τό χαμένο μου τό αίμα καί τό μυτερό,μ’ακούς
Μαχαίρι
Σάν κριάρι πού τρέχει μές στούς ουρανούς
Καί τών άστρων τούς κλώνους τσακίζει,μ’ακούς
Είμ’εγώ,μ’ακούς
Σ’αγαπώ,μ’ακούς
Σέ κρατώ καί σέ πάω καί σού φορώ
Τό λευκό νυφικό τής Οφηλίας,μ’ακούς
Πού μ’αφήνεις,πού πάς καί ποιός,μ’ακούς

Σού κρατεί τό χέρι πάνω απ’τούς κατακλυσμούς

 

[Σόφκι]

Μ.Ν. Εχω σηκώσει χέρι καταπάνου στα βουνά τα μαύρα
και τα δαιμονικά του κόσμου τούτου.Εχω πει στην
αγάπη "γιατί" και την έχω κυλήσει στο πάτωμα.
Εγιναν οι πολέμοι και ξανάγιναν και δεν έμεινε ουτ'
ένα κουρέλι να το κρύψουμε βαθιά στα πράγματα μας
και να το λησμονήσουμε. Ποιος ακούει; Ποιος άκουσε;
Δικαστές, παπάδες, χοροφύλακες; ποια είναι η
χώρα σας; Ενα κορμί μου μένει και το δίνω. Σ'αυτό
καλλιεργούνε όσοι ξέρουν, τα ιερά, όπως οι
κηπουροί στην Ολλανδία τις τουλίπες. Και σ' αυτό
πνίγονται όσοι δεν έμαθαν ποτέ από θάλασσα και απο
κολύμπι.....Ροές της θάλασσας και σεις των άστρων μακρινές
επιρροές-παρασταθείτε μου!

Α.Εχω σηκώσει χέρι καταπάνου στα
δαιμονικά του κόσμου τ'ανεξόρκιστα
κι από το μέρος το άρρωστο γυρίστηκα
στο ήλιο και στο φως αυτοεξορίστηκα!

Μ.Ν. Κι απ'τις φουρτούνες τις πολλές γυρίστηκα
με στους ανθρώπους αυτοεξορίστηκα!

Ενα αποσπασμα απο την Μαρια Νεφελη!!!!!!!πραγματικά θεωρώ οτι ειναι πανέμορφο οπως και γενικότερα ο Ελυτης...Για το μονογραμμα τι μπορούμε να πουμε εξάλλου;;;

 

[Χρυσηίδα]

Ο Αύγουστος είναι μήνας που εμπνέει τους ποιητές γενικά. Εδώ ένα απόσπασμα από της "Γέννηση της Μέρας" - Προσανατολισμοί.

Τι ξέρει τώρα ο τζίτζικας από την ιστορία που άφησες, τι ξέρει ο γρύλος
Η καμπάνα του χωριού που ανοίγεται στον άνεμο
Η κάμπια, ο κρόκος, ο αχινός, το αλφάκι του νερού
Μυριάδες στόματα φωνάζουνε και σε καλούν
Έλα λοιπόν απ’ την αρχή να ζήσουμε τα χρώματα
Ν’ ανακαλύψουμε τα δώρα του γυμνού νησιού
Ρόδινοι και γαλάζιοι τρούλοι θ’ αναστήσουν το αίσθημα
Γενναίο σαν στήθος το αίσθημα έτοιμο να ξαναπετάξει
Έλα λοιπόν να στρώσουμε το φως
Να κοιμηθούμε το γαλάζιο φως στα πέτρινα σκαλιά του Αυγούστου
Ξέρεις, κάθε ταξίδι ανοίγεται στα περιστέρια
Όλος ο κόσμος ακουμπάει στη θάλασσα και τη στεριά
Θα πιάσουμε το σύννεφο θα βγούμε από τη συμφορά του χρόνου
Από την άλλην όψη της κακοτυχιάς
Θα παίξουμε τον ήλιο μας στα δάχτυλα
Στις εξοχές της ανοιχτής καρδιάς
Θα δούμε να ξαναγεννιέται ο κόσμος.​

 

[Πολύτλας Οδυσσεύς]

Εγώ θα παραθέσω μόνο αυτό:

Σ' αγαπώ, μ' ακούς;

 

[Φεγγαράδα]

" Σ'αγαπάω μ'ακούς ; " Ετσι το έγραψε ο Ελύτης στο Μονόγραμμα. Το σ'αγαπώ θυμίζει Πολυδουρη.

 

[Τζόνι Κας]

γνωρισα τη ποιση του ελητη απο τη λογοτεχνια στο σχολειο με το ποιημα" η μαρινα των βραχων'"και απο τοτε απλα ερωτευτικα την ποιηση του ελητη!ψαχνω να βρω ολα τα ποιηματα του ελητη συγκεντρομενα!εχετε κατι να μου προτεινεται?

 

[Χρυσηίδα]

Συγκεντρωμένα σε έντυπη μορφή δεν νομίζω ότι κυκλοφορούν. Αν σε ενδιαφέρει όμως η ηλεκτρονική μορφή, για κοίτα εδώ: Τα Άπαντα του Ελύτη