Ποιο βιβλίο τελείωσες σήμερα;

[Έλλη Μ]

Τελειωσα το Να ακούω καλά το όνομά σου, του Σωτήρη Δημητρίου, μια μικρή νουβέλα χωρισμένη σε 3 διηγήσεις, λιγο πριν από τον εμφυλιο και ως τη μεταπολίτευση. Στο ενδιάμεσο, οι αφηγησεις στα ελληνοαλβανικά συνορα, οι εκτοπισμοι, η προσπάθεια επιβιωσης και ενταξης, εκει ή εδω.
Ομολογώ οτι το ηπεριωτικο ιδιόλεκτο με δυσκόλεψε πολύ καθώς δεν το γνωριζω καθολου, αλλά το ιδιο το κείμενο εχει φοβερή δυναμη και πυγμη, και μαλλον γι αυτό ισορροπησε τοσο καλά η γλώσσα στην έκταση του. Πολύ μεγάλη εκπληξη ο Δημητριου.

Επίσης, τελειωσα το βιβλιο τους Τεζερ Οζλου, ενα καπως αυτοβιογραφικο κειμενο μιας και καταγραφονται οι σκέψεις της και το παρελθον, μεσα απο τις εμπειριες και τα ταξιδια της στην κεντρική ευρωπη, που προφαση εχουν να πλησιάσουν τον αγαπημένο της συγγραφέα (ο οποιος μνημονευεται διαρκως στο βιβλιο). τον Παβέζε. Πολύ ιδιότυπη γλώσσα, αν σκεφτει κανεις οτι, στην πραγματικοτητα, μιλάμε για autofiction πριν το Autofiction κατονομαστει (το βιβλιο γραφτηκε κάπου το 1980+) και ειδολογικά όχι ευκολα ενταξιμο κάπου, μιας και συνδυάζει πολλά στοιχεια.
Μου άρεσε πάρα πολύ κι αυτό.

 

[Έλλη Μ]

Πίπερι!!!!

Βασικά, ήταν γαμάτο απο την πρώτη εως την τελευταια σελίδα του, τόσο που να ανρωτιέσαι γιατι δεν ειχε ακουστεί αυτό το βιβλιο όσο του αξιζε, τότε που κυκλοφόρησε και παρόλη την εξ ημισείας βράβευση του συγγραφεα, το 2013, με το Βραβειο νέου λογοτέχνη. Μου θυμισε την εγκεφαλική σύρραξη που ειχα πάθει, διαβάζοντας το Ενας αριθμος (φορες) του Σαμουηλ Ασκοτ, κατα κόσμον Κωστής Μαλουτας, μόνο που το κείμενο του Αστερή, λογοτεχνικά μιλώντας έχει σαφώς περισσότερες αρετές. Ενα κείμενο που αρχικώς παρουσιάζεται ώς μυστήριο, γρήγορα καταλαβαινεις, όμως, οτι δεν ειναι στις βλέψεις του Αστερη να γραψει ενα whodunnit. Προκειται για μακροπερίοδο, μπερνχαρντικο λόγο, χωρις τις δινες των επαναλήψεων όμως. Εχει καταιγιστική ροή η οποία διασαλευεται κάπως με σκηνές οι οποίες κάπου χανουν τη συνέχειά τους, αλλά στη συνολική εντυπωση που μου έκανε (και πέτυχε να το διαβασω μονορουφι), σε μενα περασε απαρατηρητη και παντελως αδιάφορη.

Εντυπωσιακο. Γραφτηκε το 2013 (είχε προηγηθει ενα ακομη -η θύελλα- το 2007, πολύ πιο ερμητικο, αλλά εξαιρετικο), δηλαδή όταν ο συγγραφεας ηταν 34. Κι απο τότε, τίποτε. Κριμα, γιατι προκειται για δεξιοτέχνη γραφια.

 

[ΜιΛάμπρος]

Θα επανέλθω μόλις ο μεταβούκερ απ'τον οποίο το αγόρασα εδώ και 2 μέρες (γιατί, ξέρεις, κυρά @Έλλη Μ μου, αυτά που προτείνεις τα παίρνω έτσι μικρός κι ανόητος που είμαι- όχι ότι θέλω και πολύ, αφελής γαρ και σφόδρα παρορμητικός) δεήσει να το στείλει...

 

[ΜιΛάμπρος]

Τις προηγούμενες ημέρες,

• ξαναδιάβασα το καταραμένο παιχνίδι του Barker, βιβλίο που είχα αγοράσει και διαβάσει το μακρινό 1997 και δεν μου είχε αρέσει, θυμάμαι. Λίγο μετά τη μέση κατάλαβα γιατί: αντικειμενικά, ο Barker είναι σπουδαίος γραφιάς, χτίζει πειστικούς χαρακτήρες και οι ιστορίες του είναι καλοδομημένες. Ωστόσο γίνεται φλύαρος χωρίς να υπάρχει λόγος και παρεμβάλλει επεισόδια που θα μπορούσαν να είχαν παραλειφθεί.
• Τη μις Μπρόντυ, που ήταν συμπαθητικούλι.
• Τον νεκρό πατέρα του Μπαρθέλμυ, που ήταν (πάρα πολύ) κακό.

Χτες, τελείωσα το ουράνιο τόξο της βαρύτητας του Πύντσον. Λίγα πραγματάκια για αρχή:
1) Μείνετε μακριά,
2) Οριακά δεν διαβάζεται,
3) Δεν κατάλαβα απολύτως τίποτα,
4) Η ανάγνωση υπήρξε τρομερά κοπιαστική, σχεδόν εξουθενωτική, με έκανε να το βλέπω και να με πιάνει ένα πράγμα.

Παρακολουθώντας βίντεο σχετικά με το εν λόγω βιβλίο και διαβάζοντας δεξιά-αριστερά μπήκα σε μια ειλικρινή και αντικειμενικότατη διαδικασία αυτοκριτικής, επειδή ό,τι είδα και διάβασα περιέγραφε το βιβλίο σαν αριστούργημα, έλεγε ένα σωρό θετικά πράγματα και προσπαθούσα πάρα πολύ φιλότιμα να βρω τι είναι αυτό που δεν καταλαβαίνω, διερωτώμενος αν είμαι, τελικά, καλός αναγνώστης ή απλώς ένας εγωπαθής ανόητος που θέλει να καυχιέται στη λέσχη.gr ότι διάβασε Πύντσον. Δεν υπάρχει συνοχή, δεν υπάρχει ένα αφηγηματικό νήμα, έστω αόριστο, δεν υπάρχει συνεπής χρονική ακολουθία. Υπάρχει η βόμβα V2 που έριχναν οι γερμανοί στο Λονδίνο κατά τον Β΄ΠΠ και ένα αρχετυπικό πρωτότυπο που αναζητεί ο κεντρικός ήρωας κι από κει και πέρα γίνεται ένας χαμός.

Αν μπορούσα να δώσω έναν χαρακτηρισμό του βιβλίου, αυτός θα ήταν τριμερής:
α) Αισχρό θεματολογικά, όχι λογοτεχνικά. Υπάρχουν κομμάτια που είναι επιεικώς αρρωστημένα και, γενικά, επικρατεί μια διάχυτη σεξουαλικότητα που φτάνει (κάποτε ξεπερνά) πολλά όρια, ακόμα και τα πιο ελαστικά.
β) Τελείως και ολοκληρωτικά ό,τι να΄ναι. Υπάρχουν κομμάτια που με έκαναν να πιστεύω ότι ο Πύντσον είχε καταναλώσει κάποιο, δημοφιλές κατά τη δεκαετία του '60, προϊόν σε γενναιόδωρες ποσότητες. Δεν υπήρχε που δεν υπήρχε νόημα, σε αρκετές περιπτώσεις η κατάσταση ξέφευγε τόσο, που έδινε την εντύπωση ότι, αν δεν ήταν συνέπειες της κατανάλωσης παραισθησιογόνων, ήταν μια ακατάσχετη λογοδιάρροια στην οποία προσπαθούσε να βάλει τη μια άσχετη λέξη δίπλα στην άλλη.
γ) Αριστούργημα. Υπήρχαν κομμάτια που η ανάγνωση ήταν εμβυθιστική -κυριολεκτικά. Χάνεσαι, χάνεις κάθε αίσθηση χρόνου & τόπου. Μακροπερίοδος λόγος με συγκλονιστικές περιγραφές (ιδιαίτερα όταν αναφερόταν σε κάποια από τα "ανδραγαθήματα" του ναζισμού και στη φρικτή κατάσταση των αμάχων), ώστε αναρωτιέσαι τι σοϊ μυαλό είναι αυτό και τι συγγραφέας είναι τούτος που μπορεί να γράφει έτσι και να σκέφτεται έτσι και να δημιουργεί τόσες πολλές εικόνες και καταστάσεις και χαρακτήρες και γεγονότα σε τέτοια εξωπραγματική ποικιλία και να στα παρουσιάζει σε μια ακατάπαυστη ροή που σε καθηλώνει και σ΄αφήνει να χάσκεις και να μην ξέρεις από που σου΄ρθε.
Δεν έχω καταλήξει αν πρόκειται όντως για αριστούργημα ή ανοσιούργημα, αν ο Πύντσον είναι μια ιδιοφυϊα ή ένας παρανοϊκός που τρολάρει τον κόσμο επινοώντας τις πιο παλαβές, σουρεαλιστικές, αισχρά προκλητικές, άθλιες σκηνές. Έχω καταλήξει, αντίθετα, ότι είναι το πιο δύσκολο βιβλίο που διάβασα μέχρι τώρα (δυσκολότερο κι απ΄τον Οδυσσέα).

 

[Έλλη Μ]

Να σου πω, @ΜιΛάμπρος μου, με πολύ μεγάλη ευχαριστηση θα ξαπόστελνα τα βιβλία του Πιντσον στο μεταμπουκ, αλλά χρωστάνε χάρη οτι ειναι δώρο κι απο χέρι σημαντικο.

 

[Έλλη Μ]

Η νεοελληνική λογοτεχνια και γενικότερα η νεοελληνική σοδειά δεν ηταν ποτέ στις προτιμήσεις μου και θα με χαρακτηριζα σχεδόν παντελως πανασχετη ελιτίστρια που συλληβδην την απέρριπτε (sic).

Υπευθυνος, λοιπον, για μια σχετική μεταστροφή της γνωμη μου για την συγχρονη ελληνική λογοτεχνία είναι, μεταξύ αλλων, κι ο Βαγγέλης Χατζηγγιανίδης. Χθες τελειωσα το τρίτο βιβλιο που διαβάζω απο αυτόν, Το Ελάχιστο Ιχνος, πάλι καλαισθητες εκδόσεις Ροδακιο, χωρίς καποια στοιχεία για το βιβλιο στο εξωφυλλο (ή, το εσώφυλλο), μονο τα σκιτσα που το κοσμουν, μπρος πισω, να μιλάνε για την υπόθεση.
Ο Χατζηγιαννίδης γράφει πολύ ωραία μυθιστορήματα με πλούσιο υλικο, δυνατους και ισως αντιπαθητικους χαρακτήρες και διαχειρίζεται μια φωσκολικη -τελικά - ιστορία, αλληλοεμπλεκόμενων ζωων, τονίζοντας το κωμικοτραγικό του βίου τους και αποφευγοντας να γινει κοινότοπος και δημιουργώντας τετοιαν ατμόσφαιρα ώστε να εντάσσεται πολύ ευκολα ο αναγνωστης στο κείμενο, να αισθανεται οικειο ενα συμπαν παραδοξων συμβαντων και να συμπάσχει με τους ήρωες, παρολο που οι περισσότεροι ειναι σχεδόν αντιπαθητικοι. Και σε αυτό το βιβλιο, οι αρετές του κερδιζουν παρασάγγας τα ελαττώματά του.

Τι να πω, φερτε μου τετοιους ελληνες συγγραφεις να τους διαβαζω

 

[Αντέρωτας]

Τελειωσα το Return to the Neverhood, ενα σουρεαλιστικο μουσικο παραμυθι απο τον καρτουνιστα Doug TenNapel και το μουσικο Τερι Σκοτ Τειλορ

Neverhood ηταν ο τιτλος ενος κλασικου βιντεοπαιχνιδιου του οποιου βασικος δημιουργος ηταν ο TenNapel, και του οποιου η πολυ ενδιαφερουσα μουσικη ειχε την υπογραφη του Τειλορ. Απο το 1997 εχουν βγει μερικα αλλα παιχνιδια απο το ιδιο team που ειτε ανηκαν στο πολυσυμπαν του Neverhood ειτε ηταν "spiritual sequels".

Το Return to the Neverhood δυστυχως, παρα τον τιτλο, δεν εχει σχεση με το παιχνιδι, ουτε με το συμπαν ουτε με το πολυσυμπαν του TenNapel. Ετσι δεν υπαρχει Klaymen, o Willie Trombone ουτε αλλα απο τους αλλοκοτους θεους και τα πλασματακια της μυθολογιας του παιχνιδιου. Και αυτο λογω δικαιωματων. Εχει ομως τα ιδια vibes, παρομοιο χιουμορ, παρομοιες εικονες και αρχετυπα. Το παραμυθι εχει 15 μικρα κεφαλαια, το καθενα απο το οποιο αντιστοιχει σε ενα track απο το CD που συνοδευει, και η μουσικη φυσικα ειναι ιδιο στυλ με το soundtrack του παιχνιδιου αλλα με πιο πολλα lyrics και στοιχεια απο γουεστερν.

Αυτο σημαινει οτι επειδη μου αρεσε το παιχνιδι και του σουρεαλιστικο του χιουμορ, εκτιμησα τα ιδια στοιχεια στο παραμυθι. Περναει απο πολλα θεματα, οπως τη δημιουργια, την τεχνη, την κοινωνια, το μυθο της πτωσης του ανθρωπου, τον καταναλωτισμο, την αγαπη, υπαρξιακα μεταφυσικα ερωτηματα ταυτοτητας κλπ, αλλα τελικα μου φανηκε τελικα καπως ανουσιο, με μπερδεψε οσον αφορα το τι ειναι πραγματικοτητα και τί ονειρο, και οτι δεν καταληγει καπου. Λες και ο Τειλορ απλα ηθελε να γραψει καποια κομματια μουσικης και ο TenNapel σφιχτηκε να γραψει προχειρα μια ιστορια γυρω απο αυτα για να τα δεσει... Και καπου στα μισα χαθηκε και τη ξεπεταξε με κατι σουρεαλιστικες εικονες. Αλλα τελος παντως το απηλαυσα για τις οποιες αρετες ειχε, και για το εξυπνο (κατ εμε τον αούγκανο) soundtrack.

Αφιερωμενο

 

[ΜιΛάμπρος]

Τελείωσα (επιτέλους) χθες, αργά, το δίτομο η ανοιχτή κοινωνία και οι εχθροί της του Πόππερ, που ήθελα να το αγοράσω από τα φοιτητικά μου ακόμα χρόνια (πριν πολλά χρόνια), το πήρα τελικά τον περασμένο Αύγουστο και εδέησα να το διαβάσω αυτές τις ημέρες. Χωρίς αμφιβολία είναι εξαιρετικό έργο -αρκετά εξιδεικευμένο βέβαια και αρκετά δύσκολο, κυρίως επειδή, όπως διαπίστωσα κι από άλλες αναγνώσεις, ο Πόππερ εκτός από σχετικά πολύπλοκος και πυκνός στην επιχειρηματολογία του, είναι και ιδιαίτερα φλύαρος.

Τελείωσα επίσης, τις προηγούμενες ημέρες, το something wicked this way comes του Μπράντμπερι στο πρωτότυπο, και έχω να πω πως, παρότι δεν μου άρεσε, ο Μπράντμπερι είναι σπουδαίος μάστορας του λόγου.

Στα διαλείμματα της ανοιχτής κοινωνίας, διάβασα και τα ταξίδια με τον Τσάρλι του Σταϊνμπεκ, το οποίο δεν μου άρεσε καθόλου, όπως άλλωστε και το ρωσικό ημερολόγιο που είχα διαβάσει πριν λίγο καιρό. Δεν ξέρω αν οφείλεται στη μετάφραση, το βρήκα πάντως σχετικά ρηχό και τυπικό, περισσότερο δημοσιογραφικό και οπωσδήποτε σχετικά κουραστικό.

Διάβασα, τέλος, σ΄ένα ακόμα διάλλειμα από την ανοιχτή κοινωνία, τον θεό κόνανο του Κόντογλου, (το οποίο αγόρασα πριν 2 μέρες, κατά μια σύντομη επίσκεψη στον οδοντίατρό μου στην πρωτεύουσα από την Πρωτοπορία, η οποία για κάποιο λόγο που δεν έχω καταλάβει ακόμα με απογοήτευσε και ένιωσα σχετικά άβολα μες στο πάλαι αγαπημένο μου βιβλιοπωλείο) για το οποίο μέλος αγαπημένο και σεβαστό της λέσχης διατύπωσε δυσμενείς απόψεις, ωστόσο -χωρίς να θέλω να αντικρούσω τη γνώμη του μέλους του αγαπητού- αν διαβάσει κανείς το επίμετρο του Ζουμπουλάκη παίρνει μια ιδέα για το τι πάνω-κάτω ήθελε να κάνει ο κυρ-Φώτης.

 

[Έλλη Μ]

Μετά το ελάχιστο ιχνος του Χατζηγιαννίδη, διάβασα μια συλλογή διηγημάτων του, την Φυσικές Ιστορίες.
Δεν ηταν κακες, κανα δυο - τρεις ηταν πολύ ωραίες, όμως νομίζω οτι το μυθιστόρημα ειναι ο φυσικός του χώρος.

Διάβασα τον Αέρα του Σωτήρη Κακίση, συντομα πεζά και περιεκτικά κειμενάκια τα οποία μου άρεσαν αλλά δεν καταφεραν να με βοηθησουν κάπου να τον κατατάξω, καθοτι πολύπλευρος γραφιας.

Διαβασα το Maniac του Λαμπατούτ που μου άρεσε πάρα πολύ, αναμενόμενο άλλωστε. Μεχρι που κατάλαβα τη λειτουργία της βόμβας υδρογόνου, οπότε τον νου σας. Το γκο, που εχει εναν σημαντικο στο βιβλιο και στην εξελιξη του ai, δεν το καταλαβα.

Διαβασα το Η εξομολόγηση μιας πλαστής ψυχής, του Ιλαριελ Βορόνκα σε μεταφραση του Κυριακίδη. Διβάζοντας την πρώτη σελίδα, έχεις την εντύπωση οτι πρόκειται για κείμενο σουρεαλιστικο, σαν την Λεωνόρα Κάρινγκτον, όπου δεν ειναι ευδιάκριτα τα όρια πραγματικότητας και φαντασίας.

Διάβασα και το Κάποιοι από μας απειλούσαμε τον φίλο μας τον Κόλμπι και άλλα διηγήματα του Ντόναλντ Μπαρτελμι, μια συλλογή διηγηματων, εδειγμα αμερικανικού μεταμοντερνισμου με στοιχεια ανορθολογικου, φαντασιακου και υπερρεαλιστικου. Το διαβασα πολύ γρήγορα με αποτέλεσμα, κάποια να μην τους δώσω προσοχή. Τουλάχιστον 2 μου φανηκαν αριστουργηματικά, με το ομότιτλο να ειναι ισως και το καλυτερο.

Τα δυο τελευταια σκοπευω να τα ξαναδιαβασω. Ειδικά η εξομολογηση, ενω μοιαζει με κάτι εκτός πραγματικότητας, για την ακριβεια ΕΦ, εχει φοβερή ευαισθησία.

 

[Έλλη Μ]

• Τον νεκρό πατέρα του Μπαρθέλμυ, που ήταν (πάρα πολύ) κακό

Διάβασα και το Κάποιοι από μας απειλούσαμε τον φίλο μας τον Κόλμπι και άλλα διηγήματα του Ντόναλντ Μπαρτελμι, μια συλλογή διηγηματων, εδειγμα αμερικανικού μεταμοντερνισμου με στοιχεια ανορθολογικου, φαντασιακου και υπερρεαλιστικου. Το διαβασα πολύ γρήγορα με αποτέλεσμα, κάποια να μην τους δώσω προσοχή. Τουλάχιστον 2 μου φανηκαν αριστουργηματικά, με το ομότιτλο να ειναι ισως και το καλυτερο.

Κοιτα να δεις τωρα @ΜιΛάμπρος μου και ωραιες ζεμπαλντιανες συμπτωσεις/ασυμπτωσεις:
Αν ειχα κανει τη συνδεση, δεν θα ειχα αγορασει αυτη τη συλλογή, γιατι, για μενα, και ο δικος σου λογος βαραινει. Αλλα δεν θυμόμουν αυτο σου το σχόλιο. Μονο που ειδα το βιβλιο, εχει καταπληκτικο εξωφυλλο, και πήρα να διαβαζω το πρωτο διηγημα που με ρουφηξε κυριολεκτικα. Και ως προς το συνολο, ειναι παραπανω απο θετικό το προσημο.
Δεν ειχα δει τα βιβλια του απο Γραμματα, ή δεν τα θυμομουν, αλλα δεν αποκλειω την κακη μετάφραση τους

 

[ΜιΛάμπρος]

για μενα, και ο δικος σου λογος βαραινει.

Με τιμά αυτό, αλήθεια.

Ωστόσο,

δεν θα ειχα αγορασει αυτη τη συλλογή, γιατι [...] δεν θυμόμουν αυτο σου το σχόλιο.

Κακώς δεν θα την είχες αγοράσει, ευτυχώς δεν το είδες!
Αυτό για δυο λόγους.

Ο πρώτος:

Δεν ειχα δει τα βιβλια του απο Γραμματα, ή δεν τα θυμομουν, αλλα δεν αποκλειω την κακη μετάφραση τους

Τα γράμματα γενικά είναι λαχείο, είτε θα πετύχεις πάρα πολύ καλή μετάφραση (π.χ. Σταϊνμπεκ, κάποια της Κάουφμαν, της Άτγουντ κ.α.), ή μέτρια προς κακή. Έχω άποψη επ΄αυτού και μπορώ να την τεκμηριώσω πανεύκολα, μιας και απ΄ οοοολη τη λευκή σειρά μου λείπει μονοψήφιος αριθμός βιβλίων και πρόκειται, στην τελική, για εκδόσεις (μαζί με τις άλλες της Πρωτοπορίας -ή μάλλον του ιδρυτή της) που γνωρίζω πάρα, μα πάρα πολύ καλά εδώ και 26 χρόνια. Φρονώ, γενικά, πως σε κάποιες -όχι όλες τις- περιπτώσεις καλό είναι να παίρνει κανείς άλλη έκδοση (αν υπάρχει), όχι των γραμμάτων. Η περίπτωση του Μπαρθελμι ή Μπαρτελμι μεταφραστικά είναι ανάλογη περίπου με αυτή του τέρατος των Χωκλαϊν -θα εξηγήσω παρακάτω.

Ο δεύτερος:
Ήμουν ασαφής και δεν έδωσα το κατάλληλο πλαίσιο, λόγω μιας γενικότερης κούρασης/βαρεμάρας ενόψει της λήξης της σχολικής χρονιάς (εξαιρετικά κουραστικής και ψυχοφθόρας για πολλούς λόγους). Το διάβαζα ταυτόχρονα με τον Πύντσον (ουράνιο τόξο). Οπότε, απ΄τη μια η ακατάσχετη αλλοπρόσαλλη λογοδιάρροια, από την άλλη ένα σουρεαλιστικό κείμενο που δεν έβγαζε και πολύ νόημα. Οπότε, γενικά δεν τα πήγα καλά μαζί του (και τώρα που το σκέφτομαι κυρία @Έλλη Μ μου, γενικά δεν τα πήγα καλά τον Μάη αναγνωστικά). Έπρεπε να είχα αναφέρει ότι διαβαζόταν ταυτόχρονα με το μπλέντερ που είχα βάλει το μυαλό μου -θα μπορούσε να βοηθήσει.

Από την άλλη βέβαια, βιβλία τέτοιου είδους έχω την εντύπωση πως παραείναι ιδιαίτερα γλωσσικά/λογοτεχνικά για να μεταφράζονται. Ή, αν μεταφράζονται, χρειάζεται πολλή προσοχή και φροντίδα. Το τέρας των Χωκλαϊν είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Επίσης, δεν ξέρω αν είναι τυχαίο ότι αυτό, αυτό, αυτό, για να μην αναφέρω και αυτό που το είχαμε ξανασυζητήσει, όλα παλιότερες εκδόσεις των γραμμάτων, βγήκαν ξανά με νέες μεταφράσεις. Θα πει κανείς ότι καλύτερα είναι τέτοια βιβλία να διαβάζονται στο πρωτότυπο. Αλλά θα αντιτείνει κάποιος άλλος, κυρία @Έλλη Μ μου, ήξερες εσύ τον Μπαρθέλμι/Μπαρτελμι για να πας να τον αγοράσεις στο πρωτότυπο, αν δεν είχε μεταφραστεί; Αυτό είναι βέβαια μια άλλη συζήτηση.

 

[Έλλη Μ]

Σκορπια σχολια επι των παραπανω:

Για τα γραμματα, συμφωνω μεχρι κεραιας. Εχω διαβασει μεταφρασεις εξαιρετικες, εχω διαβάσει κειμενα που δεν εβγαζα νοημα κι επειδη ημουν κατα βάση ενοχικη (it's not u, it's me) ενιωθα οτι η δικη μου αντιληψη χωλαινε κι ηταν π;ντοτε ελλιπής, μεχρι που ανακαλυψα τη χαρα του rereading in different translation. Για παραδειγμα, δυο αντιθετα. Η Δικη απο τα γράμματα με εκανε να αισθανθω πανηλιθια εως οτου τη διαβασα απο τον κεδρο και τον Κοτζια. Στον αντιποδα, οποτε τιθεται το διλημμα για το μαιτρ και μαργαριτα, εχοντας διαβασει και δωρισει σε πολυ έμπειρο αναγνωστη αυτη των γραμμάτων, και σε συνέχεια το διαβασα παλι απο θεμελιο, θεωρώ οτι προκειται γι αξιολογες μεταφρασεις και τις προτεινω αμφότερες.

Πια, μπορω να ξεχωρισω μιαν ανεπαρκη μεταφραση ή ενα ανεπαρκες (ή, ακαταλληλο για μενα, πιο σωστα) πρωτοτυπο κειμενο. Δεν θελω να το πολυκουραζω γιατι δεν εχω ουτε χρόνο ουτε ανοχη.

Ο Μπελ, πχ που ανεφερες. Εχω διαβασει την Καταρινα Μπλουμ απο γραμματα και μου αρεσε παρα πολυ. Το μπιλιαρδο ειναι αργοσυρτο, typical κέντροευρωπαϊκη λογοτεχνία, το επιασα περυσι αλλα δεν ημουν σε μουντ. Εχω και τον κλόουν αλλα και το πορτρετο, ξερω οτι θα διαβαστουν καποια στιγμή, που θα με βρει αυτη. Αλλα το ξερω, γιατι αυτή η λογοτεχνια, ειναι η αγαπημένη μου.

Κι απο την αλλη, περνωντας τα χρονια, βλεπω οτι απομακρυνομαι αρκετα απο ρευματα που καποτε με συνεπαιρναν και κατασταλαζω σε συγκεκριμενα πραγματα. Πχ, οταν πρωτοδιαβασα μαγικο ρεαλισμο, λστινοαμερικανικο εννοω, επαθα σοκ. Δεν το φανταζομουν, ουτε το περιμενα. Και διαβασα πολυ και πολλους. Τωρα που τςλειωσα μια συγγραφεα που απο τον Μπορχες εως τον Φουεντες (), ολοι εξηραν, δεν εντυπωσιαστηκα μιας και καποιοι μεταγενεστεροι, καλως ή κακως, τα καταφεραν απειρως καλυτερα, ακομη κι αν χρωσταν στην Μπομπαλ πολλα. Ή, γιατι, σε αυτημ, χρειαζομουν χαρτη περιηγησης να καταλαβω τι θελει να πει, κατι που δεν χρειάστηκε να επιστρατεύσω ουτε με τον Ρουλφο ουτε με τον Μαρκες κι ακομη λιγοτερο με τον φοβερο Φουεντες.

Αυτα είχα να πω, ελπιζω να μην σε μπουρδουκλωσα και τόσο

 

[ΜιΛάμπρος]

Δεν με μπουρδούκλωσες καθόλου.
Το "πρόβλημα" όπως το βιώνω είναι ότι αφενός ζούμε σε μια χώρα εκδοτικά δραστήρια, με πολύ αξιόλογες εκδόσεις (σε περιεχόμενο & περιτύλιγμα), οπότε υπάρχει πληθώρα προσφερόμενων αναγνωσμάτων. Αφετέρου ζούμε σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο έχει διευκολύνει αφάνταστα τη δυνατότητα προμήθειας ποικίλλων αναγνωσμάτων από πολλές πηγές σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές. Αλλά δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος.

Θα πει κανείς, βέβαια, καλοπροαίρετα πάντα, διαβάζοντας τούτη τη συζήτηση, ότι τούτοι εδώ είναι βιβλιοgeeks που δεν έχουν ζωή ή φίλους ή κατοικίδια ή συνδρομή σε κάποια τηλεοπτική πλατφόρμα και κάθονται να στοχάζονται για βιβλία και συγγραφείς και μεταφράσεις κλπ κλπ, ωσάν κάποια διαδικτυακή ιντελλιγκέτσια. Δεν είναι έτσι, βεβαίως-βεβαίως, επειδή αν το καλοσκεφτείς τα βιβλία (η ανάγνωση γενικότερα) μας έχουν κάνει αυτό που είμαστε και, κατά κάποιο τρόπο -όπως θα έλεγε ο Alan Watts- είμαστε μαζί με τ΄άλλα και αυτά τα βιβλία, οι αναγνώσεις κοκ, και μας έχουν διαμορφώσει μ΄έναν τρόπο βαθύ. αδιόρατο βέβαια, ωστόσο υπαρκτό. Επομένως, η κουβέντα για τις μεταφράσεις έχει νόημα επειδή πάντα ψάχνουμε, πάντα προσπαθούμε να κατανοήσουμε καλύτερα αυτό που διαβάζουμε και, γενικά, νομίζω ότι κάνουμε κύκλους ή περνάμε αναγνωστικές φάσεις, απορρίπτοντας ή επαν-ανακαλύπτοντας πράγματα, μέχρι να τα βαρεθούμε και να τα αφήσουμε μισοτελειωμένα. Μπήκα, λ.χ., φέτος σε μια διαδικασία να ξαναδιαβάσω βιβλία αγορασμένα πριν από 10 ή και 20 χρόνια (αυτό που ξαναδιαβάζω τώρα αγοράστηκε το 2007). Αυτό που με εντυπωσιάζει με αυτές τις επαν-αναγνώσεις είναι ότι μπορώ να διαπιστώσω πόσο έχω αλλάξει κατά τη διάρκεια του χρόνου, όχι ως αναγνώστης, γενικά. Δεν είναι ένα βιβλιο-geek-ικό καπρίτσιο, αλλά μια μετρήσιμη διαδικασία προσωπικής βυθομέτρησης.

Ως γνωστόν, λόγω της απεριόριστης και εκθαμβωτικής ηλιθιότητας που με διακρίνει σπερματοζωαριόθεν, έχω φτάσει σε ένα σημείο όπου το ράφι μου έχει πολλά και ποικίλλα αναγνώσματα (αδιάβαστα εννοείται) τα οποία μπορώ να ταιριάξω στη διάθεση και την περίσταση. Αυτό προσδίδει σ΄αυτή την περίοδο του ανερμάτιστου βίου μου μια ποιότητα που μπορεί να μην είναι συγκλονιστική ή life-changing, είναι πάντως ουσιαστική. Και φυσικά ξέρω ότι θα επιστρέψω σε βιβλία που σήμερα, αν με ρωτήσεις, αποφεύγω, ξέρω ότι θα πάρω άλλες μεταφράσεις βιβλίων που ήδη έχω διαβάσει και γενικά θα κάνω καθετί που μπορεί να με φέρει λίγο πιο κοντά στη γέφυρα κάτω απ΄τον Κηφισό (όπως, λ.χ. ένα εικοσάρικο για το βιβλίο που ανέφερες πριν λίγο). Απο ένα σημείο και μετά, νομίζω, παύει όλο αυτό να είναι βιβλιομανία, είναι περισσότερο στάση ζωής, απ'την άποψη οτι τοποθετείσαι απέναντι σε κάποια πράγματα με έναν συγκεκριμένο τρόπο, επιλέγοντας που θα διοχετεύσεις την ενεργητικότητα και την (σχεδόν μηδαμινή, σε ό,τι με αφορά, και οπωσδήποτε κατωτέρας ποιότητος) φαιά ουσία. Αν για κάποιο λόγο κάποια στιγμή με προσελκύσει το κυνήγι μπεκάτσας ή κάποια άλλη ευγενής τέχνη, ίσως αφήσω το διάβασμα. Προς το παρόν, φοβάμαι ότι θα ανέχεσαι την ακατάσχετη φλυαρία μου και τις άνευ λόγου και ουσίας αναρτήσεις, σαν και τούτη εδώ -γιατί μ΄έχεις αποσυντονίσει με τις αναρτήσεις που έκανες για τα βιβλία που αγόρασες ενώ έγραφα, και δεν τολμώ να σου πω ότι σήμερα παρέλαβα αυτό και ολοκλήρωσα την εργογραφία του Sebald.

 

[Έλλη Μ]

Κοιταξε να δεις, δικιο εχεις για την υπεερπληθωρα νεων μεταφράσεων και εκδοσεων. Δηλαδη, μιλαμε ότι το 2025, κυκλοφορησαν συνολικα 11000 νεοι τίτλοι (!!!), μεταφρασμενοι και εγχωριοι, σε μια αγορα με παρα πολυ χαμηλες ποσοστωσεις ανάγνωσης κι ακομη χαμηλοτερο ποσοστο σταθερων αναγνωστων. Προσωπικα, με κανει κι απορω απο τη μια, πού απευθύνονται όλοι αυτοί οι τιτλοι μιας και η αναγνωστική βαση οχι απλως δεν τους υποστηρίζει (και να θελαν, ειναι αδυνατον) αλλα θα επρεπε να τους αποθαρρύνει κιολας. Απο την αλλη, θεωρω οτι μεγαλο ρολο σε ολο αυτο παιζουν κατι bookgrams εδω κι εκει που πλασάρουν τίτλους ως οψιμα αριστουργηματα (και πολλα απο αυτα ειναι απλως καλα, αριστουργηματα σε καμια περιπτωση - εχω διανύσει κι αυτη τη φαση, οποτε ξερω τι λεω) και ταυτόχρονα, τιτλοι και κειμενα πραγματικα εξαιρετικα, μενον στη αφάνεια. Κι ειναι κριμα

Παντα λεμε γιατι οι εκδοσεις Πολις δεν επανεκδιδουν τιτλους χρονια εξαντλημενους πχ. Αν σκεφτεις οτι προκειται για εναν οικο (που παρακουλυθω απο την εναρξη του) που μέχρι πριν τα σοσιαλ, οι δυνατοι τιτλοι κυκλοφορουσαν by word οf mouth και μεχρι σημερα δεν διαφημιζουν τα βιβλια τους, ε, τελικά, δεν ειναι να απορει κανεις που δεν επανεκδιδουν.

Νομιζω, ακομη και το κυνήγι μπεκατσας να σε προσελκυσει, δεν παρατας ευκολα την αναγνωση. Κρινοντας εξ ιδιων, που διαβαζω απο οταν εμαθα αναγνωση, το μονο μου διάλειμμα ηταν μια πενταετια με 20-30 βιβλια το χρονο, γιατι αναλωνομουν σε πραγματα που με ευχαριστούσαν πολυ και ταυτόχρονα δεν μου αφηναν χρόνο καθολου. Η μονη φαση που περασα χωρις βιβλιο ηταν οι πένθιμες μερες.
Σε πενθητικες (που διαφέρουν απο τις πένθιμες), κατα εναν περιεργο τροπο, με τραβανε βαρια και δυσκολα αναγνωσματα.

Ναι, κι εγω δεν το μετράω με ορους βιβλιομανιας ή ποιος εχει τη μεγαλύτερη (βιβλιοθηκη). Διανυω φαση που μου προκαλει φοβερη ευχαριστηση το διαβασμα και αν το βιβλιο ειναι σουπερ καταπληκτικο, φτανει τα ορια της ηδονης.

Οσον αφορα τα της ιντελιγκέντσιας που γραφεις, ναι, προφανως δεν ειναι ετσι, κ εαυ το ξερεις κι εγω το ξερω, πολυ απλα, γιατι φρονω οτι εχουμε τον κοινο νου να καταλαβαινουμε το μέγεθος των πραγμάτων που ΔΕΝ γνωριζουμε και ΔΕν ξέρουμε (αλλως, την αγνοια μας- για μενα μιλαω) κι αυτο μας προστατεύει απο το να κουναμε το δαχτυλο και να εχουμε άποψη για το πώς και τι πρέπει να διαβαζει ο οποιοσδήποτε, τι σημαινει αναγνωση γενικα (δεν υπαρχει καν αυτο, δεν τπαρχει σωστο και λαθος, με κανενα κριτηριο, πολλω δε να χαρακτηριστεί κι αντικειμενικό κιόλας)


Σε μισω, απαίσιο στρουμφακι για τον Sebald, αλλα χαιρομαι γιατι καταλαβαινω οτι σου αρεσει πολύ.

 

[ΜιΛάμπρος]

Σε μισω, απαίσιο στρουμφακι

Γελάω δυνατά

 

[ΜιΛάμπρος]

Ξαναδιάβασα τον πόλεμο των θεών του Gaiman, το οποίο είχα αγοράσει το 2007, είχα την εντύπωση ότι το διάβασα κάπου τότε, αλλά δεν θυμόμουν απολύτως, μα απολύτως τίποτα. Αρκετά συμπαθητικό ως βιβλίο, ωραίο ως ιστορία, κυρίως σε ό,τι αφορά στον βασικό του χαρακτήρα, που παρουσιάζεται πολύ πολύ ωραία, αρκετά πειστικά και χωρίς παλαβά κλισέ. Απλά υπάρχουν κάποιοι μυθολογικοί συνειρμοί και συμβολισμοί που δεν τους πολυκατάλαβα (σκανδιναυική μυθολογία κυρίως) όχι γιατί τους αγνοώ, αλλά επειδή έμειναν κάπως μετέωροι.
Γενικά, αρκετά ευχάριστη και άνετη αναγνωστική εμπειρία, παρά τις 540-κάτι σελίδες.

Τελείωσα σήμερα το στόμα γεμάτο χώμα, το οποίο δεν χρειάζεται να αναφέρω ότι είναι πάρα πολύ ωραίο, ούτε ότι είναι πολύ πρωτότυπη η ιδέα.

 

[Έλλη Μ]

Τελείωσα το εξαιρετικο αν και, σε σημεία, αρκετα δύσκολο, βιβλίο του Auerbach, Μίμησις - Η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία.

Αποτελείται από είκοσι κεφάλαια, σε χρονολογική σειρά, τα οποια διατρέχουν 2-3 χιλιάδες χρόνια δυτικής λογοτεχνίας. Κάθε κεφάλαιο, αναλύει κάποιο μείζον έργο της εποχής στην οποία αναφέρεται (μερικές φορές και παραπάνω από ένα και κάποιες άλλες, να συγκρινει με αυτά που ήδη εχουν ειπωθει στα προηγούμενα) μεσω της ανάλυσης ενός αποσπάσματος από το εργο, αρχικά στην γλωσσα που γράφτηκε και εν συνεχεία στα αγγλικά. Η ανάλυση που επιχειρει ο συγγραφέας είναι συντακτική, γραμματική και λεξιλογική, για να καταλήξει στους λόγους για τους οποίους το κείμενο είναι γραμμένο κατ’ αυτόν τον τρόπο, εντάσσοντας μέσα στην εποχή του, τι και πώς εξυπηρετει το κάθε είδος σύνταξης στην υφολογική διαστρωμάτωση, γιατι, πάνω από όλα, ο πυρήνας του βιβλιου είναι το ύφος. Από την κλασική αρχαιότητα, που υπήρχε σαφής και αυστηρός διαχωρισμός του ύφους (υψηλό και τραγικό για τους αριστοκράτες, ευγενεις, τους ανήκοντες σε υψηλόβαθμη κάστα, φαρσοκωμωδία για το χαμηλο ύφος, για τη ζωή των προλετάριων. )

Τομή σε αυτόν τον διαχωρισμό γινεται με τα χριστιανικά και τα ιουδαϊκά κείμενα, οπου αρχίζει η επιμειξία των υφων και η χρήση των οποιων, μεσα στους αιωνες, παλινδρομει ανάμεσα στα δύο. Από όλα τα κείμενα που παραθετει και αναλύει, εκει που πραγματικά δυσκολευτηκα είναι με εκεινα τα οποία ούτε ήξερα ή, κι αν ήξερα, δεν είχα ποτέ επαφή μαζί τους και δεν μπορεσα να παρακολουθησω: ιπποτικά και αυλικά επη/μυθιστορήματα, κάποια βιβλικά κειμενα, μεγάλο μέρος της πεζογραφίας του Μεσαίωνα, κείμενα του Μολιέρου, του Πρεβό κλπ. Η αναλυσή του, όμως, για σημεια σταθμους και μετάβασης από το ένα ειδος στο άλλο (μεσα από διεργασίες χρόνων, δηλαδή, δεν σταματησαν κάποια μερα να γραφουν σε εομαντικό υφος για να μεταπηδήσουν στον ρεαλισμο) ήταν εξοχα και απιστευτα ενδιαφέροντα (Δαντης, Σαιξπηρ, Γαλλικός Ρεαλισμος και Μοντερνισμός, ειδικά η μεταβαση απο τον Ρομαντισμο στον Ρεαλισμό και οι διαφορες γερμανικύ και γαλλικου ρομαντισμου) με το προτελευταιο κεφάλαιο να γινεται συναρπαστικό μιας και εξηγεί πάρα πολύ απλά και τεκμηριωμένα τη διαφορά της -δυτικής- λογοτεχνίας από τη ρωσική του 19ου αιώνα, μιλώντας για τα αυτόνόητα: απο τη μία την ασύγχρονη ελευση της αστικής τάξης στη Ρωσία και από την άλλη τον ίδιο τον ρώσικο ψυχισμό που είναι άρρηκτα συνδεδεμένος τόσο με την απεραντοτητα της χώρας οσο και με τη θρησκευτικότητά της.

Το πρώτο κεφάλαιο, στο οποίο επιχειρείται μια σύγκριση σκηνής από την Οδύσσεια (επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη και την αναγνωρισή του από την Ευρύκλεια) και της θυσίας του Ισαάκ είναι αξιομνημόνευτο και, απ’ όσο διάβαζα, από τα πιο πολυδιαβασμένα. Ειναι, συναρπαστικο, αξίζει κάποιος να το αγοράσει μόνο γι αυτό το κεφάλαιο. Αντε, κ για την εισαγωγή του Steiner.

Κατά τύχη, επιασα ένα βιβλίο που είχα αγοράσει από το παζάρι βιβλιου, την Τεχνη του στίχου του Μπορχες που είναι οι απομαγνητοφωνημένες διαλέξεις που έδωσε κάπου το 1967-1968, κστα την επίσκεψή του στην Αμερική. Πέρα από το περιεχόμενο του ίδιου του βιβλίου (το οποιο, κατά έναν περίεργο τρόπο, συνομιλεί καποια κεφάλαια από τμεταγενέστερα κείμενα του Steiner, Αξόδευτα Πάθη), αυτό που με συνεπήρε και δεν το εκλεισα, παρά αφού τελειωσε ηταν το εξής:

Ο Μπορχες υποστηρίζει με απλότητα και ταπεινότητα το επισης αυτονόητο, ότι η ποίηση (συνεκδοχικά κι η τέχνη, σε ολες της τις εκφάνσεις) είναι πρώτα και πανω από όλα (ίσως και μονο) συναίσθημα το οποιο μπορει να παραμένει ίδιο σε κάθε επαν-επαφή μαζί της, μπορεί και όχι, ενώ δεν λέει τίποτε ένα κείμενο (που μπορει να έχει διάρκεια μέσα στο απέραντο του χρόνου) αν δεν υπάρχει ο αναγνωστης (παρόλο που είναι τόσο εφήμερος). Ότι το κείμενο ζωντανευει (κι επιβιώνει), επειδή προκαλεί συγκίνηση στον δέκτη του κι όχι εξαιτίας κάποιαςδήθεν αξίας που του αποδίδουν κριτικοι από καθέδρας. Δινει σπουδάια σημασία στον αναγνωστη, γι αυτόν αλλωστε κάπου έγραφε οι καλοί αναγνώστες είναι κύκνοι πιο μαύροι και πιο σπάνιοι κι από τους καλούς συγγραφείς (ή, κάπως έτσι).Και δευτερον, η ηδύτητα του ιδιου του λογου του, του ύφους του και της ταπεινότητας με την οποία προσεγγίζει τα θέματα των διαλέξεών του. Μπήκε στην καρδιά μου αυτό το βιβλιο, μαλλον γιατι κι αυτός από την καρδια του έδωσε αυτές τις τόσο άμεσες και vivid διαλέξεις.

 

[ΜιΛάμπρος]

Τελείωσα το εξαιρετικο αν και, σε σημεία, αρκετα δύσκολο, βιβλίο του Auerbach, Μίμησις - Η εικόνα της πραγματικότητας στη Δυτική λογοτεχνία.

Εντάξει, επίτηδες το κάνεις, έχω πεισθεί πχιά.
Άλλα 25,20 ευρά μείον, τώρα που τα΄χω μια ανάγκη γιατί αποφάσισα να πάρω και τον Bloom που άμα τον αθροίσεις είναι 127,58 (χώρια αυτά που είναι εξαντλημένα αλλά θα αντληθούν από το μεταμπούκ) και τον Steiner που είναι 125,05 (χώρια τα εξαντλημένα -τον Χαϊντεγγερ τον έχω), επειδή μ΄ενδιαφέρει το θέμα.

Ταπεράκια έχεις ή να φέρω?

 

[Έλλη Μ]

Νομίζω το ειχα πάρει σε καλυτερη τιμή, αν και η ετικέτα κάπου τόσο λεει. Μπορει να θυμαμαι λαθος.
Τον Bloom, τον Κανονα, τον εχω (νια νια νια νια νιαααααα)!
Η απόκτηση και η αναγνωση, βασικα, των βιβλίων του Στάινερ ειναι ευγενης στόχος, οπότε ναι, εχω ταπεράκια.
Ο Χάιντεγκερ και το Περι δυσκολίας, ειναι τα πιο δύσκολα του απο εκεινα που εχω διαβάσει.

 

[ΜιΛάμπρος]

Τελείωσα χθες την Χόλι του Κίνγκ. Παραδόξως κύλησε πολύ γρήγορα και σε γενικές γραμμές σχετικά ευχάριστα. Όχι ότι έλειπαν οι αχρείαστες φλυαρίες, τα εκνευριστικά και βαρετά στερεότυπα -τόσο κοινά και ενοχλητικά στα τελευταία του έργα.

Τις προηγούμενες ημέρες τελείωσα το across the land and the water, μια συλλογή ποιημάτων του Sebald που γράφτηκαν μεταξύ των ετών 1964-2001 και περιλαμβάνει (εκτός από την ομώνυμη συλλογή) τη συλλογή Poemtrees, School Latin, The Year Before Last. Πολύ sui generis προσωπικότητα ο Sebald. Τα ποιήματά του είναι περισσότερο παρατηρήσεις, σημειώσεις πραγμάτων/προσώπων/τοπίων που βλέπει ή που αισθάνεται ενώ βλέπει, καταγράφοντας συνειρμούς από αναγνώσεις ή αναμνήσεις, που θα αναπτυχθούν εκτενέστερα στα υπόλοιπα βιβλία του.
Δεν είναι εύκολο ανάγνωσμα -και λόγω γλώσσας- με τις αναφορές μέσα στα ποιήματα σε προσωπικότητες, γεγονότα κλπ να σ΄αναγκάζουν να γυρνάς στο πολύ χρήσιμο (σχεδόν σωτήριο) υπόμνημα στο τέλος του βιβλίου, όπου εξηγούνται αρκετοί στίχοι. Αποκλειστικά για φανατικούς.

Τελείωσα επίσης, τις προηγούμενες ημέρες (και ντρέπομαι λίγο να πω την αμαρτία μου γιατί άργησα πάρα πολύ να το διαβάσω) τον Νάρκισσο και Χρυσόστομο του Έσσε. Για πολύ καιρό είχα μια "αντιδικία" με την κυρά σχετικά με τον Έσσε: της άρεσε πολύ, εμένα όχι. Κάτι υπήρχε που μ΄ενοχλούσε. Από τον λύκο της στέπας και μετά (φοβερό) που άρχισα να τον ψάχνω, άλλαξε η στάση μου απέναντί του. Έχει αρκετό βάθος και υπάρχουν πράγματα που και έχουν περισσότερα από ένα επίπεδα, και δεν είναι naive, όπως θεωρούσα αρχικά. Το μοναστήρι π.χ. που το κάνανε και τραγούδι οι Kansas, υπάρχει στην πραγματικότητα (με άλλο όνομα) και εκεί έκανε κάποιες σπουδές ο Έσσε (γι΄αυτό πήρα και την βιογραφία του τις προάλλες). Κι ο Χρυσόστομος είναι πολύ ενδιαφέρουσα προσωπικότητα και πολύ ενδιαφέρων λογοτεχνικός χαρακτήρας. Πολύ ωραίο βιβλίο.