αβγό ή αυγό ; ==> καί τα δύο

[Φαροφύλακας]

Για πολύ καιρό ο κόσμος έγραφε αυγό, με ύψιλον, όμως κάποια στιγμή οι γλωσσολόγοι (Τριανταφυλλίδης, Χατζηδάκις - ο Γεώργιος βεβαίως ) ισχυρίστηκαν πως το αβγό μάς έρχεται από την λέξη ωό μέσα από μια σειρά μεταβολές και πως υπό αυτό το πρίσμα δικαιολογείται η φωνητική απόδοση αβγό, με βήτα.

Συγκεκριμένα η πορεία τής λέξης φαίνεται πως είναι η εξής: τα ωά > ταωά > ταουά > ταγουά > ταουγά > ταβγά και έτσι σχηματίστηκε ο ενικός τ’ αβγό. Εφόσον, δηλαδή, η μεταβολή ήταν μορφολογική και δεν προϋπήρχε εκεί κάποιο ύψιλον θα έπρεπε πολύ απλά να χρησιμοποιηθεί το β για να αποδώσει τον νέο φθόγγο που προέκυψε.

Είδαμε πως στην περίπτωση κτίριο / κτήριο ο πρώτος τύπος, παρότι ετυμολογικά άστοχος, δικαιολογείται σαν καθιερωμένη, ιστορική ορθογραφία. Έτσι αναρωτιέμαι εδώ, γιατί τάχα ο τύπος αυγό δεν μπορεί να θεωρηθεί σωστός ακριβώς για τον ίδιο αυτό λόγο.

Μου φαίνεται, λοιπόν, πως πέρα από την ετυμολογική παράμετρο και την ιστορική υπάρχει και μία τρίτη: αυτή τής απλογράφησης. Έτσι μια ιστορική ανορθογραφία κρατά καλύτερα όταν είναι επί το απλούστερο ενώ αποδυναμώνεται ευκολότερα όταν αποκαλυφθεί πως πρόκειται για υπερορθογράφηση.

Παρόλα αυτά, και το διαπιστώνω μόλις τώρα, το Λεξικό Τριανταφυλλίδη, παρότι σημειώνει την ίδια ετυμολογική πορεία, διατηρεί την ορθογραφία αυγό, με ύψιλον.

Κι έτσι, τελικά, φαίνεται πως όπως ο καθένας μπορεί να διαλέξει αν θα το φάει το αβγό του σφιχτό ή μελάτο*, όμοίως μπορεί να διαλέξει κι αν θα γράψει αβγό ή αυγό. (Ωιμέ! άλλη μια άλυτη ορθογραφική διπλοτυπία!)

* Και μιας και το ανέφερα, να πούμε πως η λ. μελάτο υπονοεί ρευστότητα σαν τού μελιού. Ενδιαφέρον;

 

[Αμοντιλιάδο]

Αβγό, πάλι δαγκωτό! Συμφωνώ με την άποψη του Μπαμπ και μου αρέσει. Πλάκα έχει η αντίδραση ενός φίλου μου: ΄΄Τι λες,μωρέ; Σιγά μην φτιάξουμε και λέξη αβγδεζη!΄΄!))

 

[Φαροφύλακας]

Πλάκα έχει η αντίδραση ενός φίλου μου: ΄΄Τι λες,μωρέ; Σιγά μην φτιάξουμε και λέξη αβγδεζη!΄΄!))

Λοιπόν, έφτιαξα μια σάλτσα με βάση το αβγό κι έψαχνα όνομα. Καλό το αβγδέζη! κατωχυρώνεται. ( "Γιατί δεν βάζεις λίγη αβγδέζη πάνω στο μαρούλι; Νομίζω, θα ταίριαζε πολύ!" )

Παρακαλώ, ενημέρωσε και τον φίλο σου!

 

[Λορένα]

Για μισο να καταλαβω : δηλ μας δίνεται η δυνατοτητα να διαλεξουμε; (και στο κτηριο/κτιριο το ίδιο; ).

Δηλαδη δεν τίθεται θεμα ορθογραφιας (σε ενα σχολικο τετραδιο δηλ) αλλα προτιμησης; Ουυφ, μου έφυγε ένα αγχος )

Και.. τελικα έκλεισα προς το : αβγο!

Σημ. θυμηστε μου, ποτε βαζουμε τα φωνηεντα "αυ" , "ευ" αντι για τα "αβ" , "εβ" ;

 

[Μιχαλιος]

Η αβγδέζη που γίνετε από αυγά και όχι απο αβγά λογικά θα πρέπει να λέγετε αυγδέζη, αλλά αν βάλουμε αυγά και αβγά πως θα λέγετε η σάλτσα μας; Θα πάει με το μαρούλι του Φάρου;;;

 

[Αντέρωτας]

Σημ. θυμηστε μου, ποτε βαζουμε τα φωνηεντα "αυ" , "ευ" αντι για τα "αβ" , "εβ" ;

Οι συνδυασμοί αυ, ευ, απόσο ξέρω εχουν προκύψει απο αρχαίους διφθόγγους που με τη σειρά τους προέρχονται απο το δίγαμμα (w, F).

Τωρα, το ποιές ειναι αυτες οι λέξεις, τις μαθαίνεις απο την ορθογραφία τους... δε νομιζω να υπαρχει καποιο "κόλπο" που να βοηθάει να θυμάσαι πότε το β είναι β ή υ.

 

[Φαροφύλακας]

Σημ. θυμηστε μου, ποτε βαζουμε τα φωνηεντα "αυ" , "ευ" αντι για τα "αβ" , "εβ" ;

γι' αυτό, όπως σημειώνει κι ο Αντέρωτας, δεν υπάρχει κάποιος γενικός κανόνας αν και μπορείς να ανατρέξεις στην ετυμολογία και σύνθεση των λέξεων για να σου εξηγηθεί η ορθογραφία τους και έτσι π.χ. ό,τι έχει σαν πρώτο συνθετικό το ευ (καλό) γράφεται φυσικά με ύψιλον.

Για μισο να καταλαβω : δηλ μας δίνεται η δυνατοτητα να διαλεξουμε; (και στο κτηριο/κτιριο το ίδιο; ).

Δηλαδη δεν τίθεται θεμα ορθογραφιας (σε ενα σχολικο τετραδιο δηλ) αλλα προτιμησης; Ουυφ, μου έφυγε ένα αγχος )

Αυτό, αστεία-αστεία, είναι μια μεγάλη κουβέντα κι ας μου επιτραπεί να ξεκινήσω ένα σχετικό νήμα.

 

[Πολυξενη]

Και εγω αβγο το γραφω πλεον

Εχετε δει την σχετικη προσφατη διαφημιση; : καποτε το αβγο το ελεγαν "αυγο", και τωρα "αβγο", και ταυτοχρονα δειχνει μια νεα μαρκα αβγων (καλη ειναι )) )

 

[Δωρα]

Εγώ ακόμα αυγό το γράφω. Έχω μείνει πίσω...

 

[Μιχαλιος]

Αν τρώς και τη σαλάτα σου χωρίς αβγδέζη...

 

[Δωρα]

Άστα, αυτά παθαίνεις όταν δεν πας σπίτι συχνά. Στείλε μου την συωταγή να δοκιμάσω :D

 

[Φένια]

Εγώ γράφω ακόμα αυγό και κτίριο, αλλά δέχομαι και τις άλλες γραφές. Θέλω όμως να σας παρουσιάσω μία περίεργη συνήθεια που έχω από μικρή. Οταν δεν είμαι σίγουρη για την ορθογραφία μιας λέξης, καταγράφω τις πιθανές επιλογές και διαλέγω εκείνη που μου "κάθεται" καλύτερα στο μάτι. Σπανιότατα πέφτω έξω! Συμβαίνει σε κανέναν σας αυτό?

 

[Αμοντιλιάδο]

Αυτό με το μάτι το κάνω κι εγώ και μπορώ να πω ότι δουλεύει αρκετά!

 

[Λορένα]

Εννοειται Φενια, και εγω το κανω ;) και μαλιστα ειναι και ενας ενδεδειγμενος τροπος για να βρει κανεις το σωστο

 

[Φαροφύλακας]

Είναι ένας πολύ συνηθισμένος τρόπος να αναζητούμε την ορθογραφία μιας λέξης ελέγχοντας το οπτικό ίνδαλμά της δηλ. την εικόνα με την οποία είναι αποτυπωμένη στο μυαλό μας.

 

[Νέκυια]

Έιναι λάθος το αυγό να γράφεται ''αβγό'',οπως λάθος ειναι το αυτί να γράφεται και αφτί!!!!! Προερχονται απο λεξεις στα αρχαια Ελληνικα με διγαμμα,το διγαμμα δεν εχει ξεκαθαρη προφορα ακουγεται σαν ενα ελαφρυ βήτα. Σε λίγο θα μας πούνε να γράφουμε τον ναύτη και ''νάφτη'' οι αγράμματοι.Mπορει να χαθηκε η μουσικοτητα των λεξεων απο τα αρχαια Ελληνικα αλλα εφοσον ετυμολογουμε θα πρεπει να γινεται σωστα.
Και τον Μπαμπινιωτη δεν τον εχω σε καμια εκτιμηση...

http://www.youtube.com/watch?v=P-P5uvB1-Oc το εξηγει αυτη η δασκαλα πολυ καλα

 

[Νέκυια]

Το εκπληκτικό είναι ότι η ίδια η Ελληνική γλώσσα μας διδάσκει συνεχώς πώς να γράφουμε σωστά. Μέσω της ετυμολογίας, μπορούμε να καταλάβουμε ποιός είναι ο σωστός τρόπος γραφής ακόμα και λέξεων που ποτέ δεν έχουμε δει ή γράψει.

Το «πειρούνι» για παράδειγμα, για κάποιον που έχει βασικές γνώσεις Αρχαίων Ελληνικών, είναι προφανές ότι γράφεται με «ει» και όχι με «ι» όπως πολύ άστοχα το γράφουμε σήμερα. Ο λόγος είναι πολύ απλός, το «πειρούνι» προέρχεται από το ρήμα «πείρω» που σημαίνει τρυπώ-διαπερνώ, ακριβώς επειδή τρυπάμε με αυτό το φαγητό για να το πιάσουμε.Επίσης η λέξη «συγκεκριμένος» φυσικά και δεν μπορεί να γραφτεί «συγκεκρυμμένος», καθώς προέρχεται από το «κριμένος» (αυτός που έχει δηλαδή κριθεί) και όχι βέβαια από το «κρυμμένος» (αυτός που έχει κρυφτεί). Άρα το να υπάρχουν πολλά γράμματα για τον ίδιο ήχο (π.χ. η, ι, υ, ει, οι κτλ) όχι μόνο δεν θα έπρεπε να μας δυσκολεύει, αλλά αντιθέτως να μας βοηθάει στο να γράφουμε πιο σωστά, εφόσον βέβαια έχουμε μια βασική κατανόηση της γλώσσας μας.

Επιπλέον η ορθογραφία με την σειρά της μας βοηθάει αντίστροφα στην ετυμολογία αλλά και στην ανίχνευση της ιστορική πορείας της κάθε μίας λέξης. Και αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε την καθημερινή μας νεοελληνική γλώσσα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, είναι η γνώση των Αρχαίων Ελληνικών. Είναι πραγματικά συγκλονιστικό συναίσθημα να μιλάς και ταυτόχρονα να συνειδητοποιείς τι ακριβώς λές, ενώ μιλάς και εκστομίζεις την κάθε λέξη ταυτόχρονα να σκέφτεσαι την σημασία της.Είναι πραγματικά μεγάλο κρίμα να διδάσκονται τα Αρχαία με τέτοιο φρικτό τρόπο στο σχολείο ώστε να σε κάνουν να αντιπαθείς κάτι το τόσο όμορφο και συναρπαστικό.
Στη γλώσσα έχουμε το σημαίνον (την λέξη) και το σημαινόμενο (την έννοια). Στην Ελληνική γλώσσα αυτά τα δύο έχουν πρωτογενή σχέση, καθώς αντίθετα με τις άλλες γλώσσες το σημαίνον δεν είναι μια τυχαία σειρά από γράμματα. Σε μια συνηθισμένη γλώσσα όπως τα Αγγλικά μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι να λέμε το σύννεφο car και το αυτοκίνητο cloud, και από την στιγμή που το συμφωνήσουμε να ισχύει. Στα Ελληνικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον. Γι’ αυτό το λόγο πολλοί διαχωρίζουν τα Ελληνικά σαν «εννοιολογική» γλώσσα από τις υπόλοιπες «σημειολογικές» γλώσσες.Μάλιστα ο μεγάλος φιλόσοφος και μαθηματικός Βένερ Χάιζενμπεργκ είχε παρατηρήσει αυτή την σημαντική ιδιότητα για την οποία είχε πει «Η θητεία μου στην αρχαία Ελληνική γλώσσα υπήρξε η σπουδαιότερη πνευματική μου άσκηση. Στην γλώσσα αυτή υπάρχει η πληρέστερη αντιστοιχία ανάμεσα στην λέξη και στο εννοιολογικό της περιεχόμενο».Όπως μας έλεγε και ο Αντισθένης, «Αρχή σοφίας, η των ονομάτων επίσκεψις». Για παράδειγμα ο «άρχων» είναι αυτός που έχει δική του γη (άρα=γή + έχων). Και πραγματικά, ακόμα και στις μέρες μας είναι πολύ σημαντικό να έχει κανείς δική του γη / δικό του σπίτι.



Ο «βοηθός» σημαίνει αυτός που στο κάλεσμα τρέχει.Βοή=φωνή + θέω=τρέχω. Ο Αστήρ είναι το αστέρι, αλλά η ίδια η λέξη μας λέει ότι κινείται, δεν μένει ακίνητο στον ουρανό (α + στήρ από το ίστημι που σημαίνει στέκομαι).Αυτό που είναι πραγματικά ενδιαφέρον, είναι ότι πολλές φορές η λέξη περιγράφει ιδιότητες της έννοιας την οποίαν εκφράζει, αλλά με τέτοιο τρόπο που εντυπωσιάζει και δίνει τροφή για τη σκέψη.

Για παράδειγμα ο «φθόνος» ετυμολογείται από το ρήμα «φθίνω» που σημαίνει μειώνομαι. Και πραγματικά ο φθόνος σαν συναίσθημα, σιγά-σιγά μας φθίνει και μας καταστρέφει. Μας «φθίνει» – ελαττώνει ως ανθρώπους – και μας φθίνει μέχρι και την υγεία μας. Και, βέβαια, όταν αναφερόμαστε σε κάτι που είναι τόσο πολύ ώστε να μην τελειώνει, πως το λέμε; Μα, φυσικά, «άφθονο».Έχουμε τη λέξη «ωραίος» που προέρχεται από την «ώρα». ∆ιότι για να είναι κάτι ωραίο, πρέπει να έλθει και στην ώρα του. Ωραίο δεν είναι το φρούτο όταν είναι άγουρο ή σαπισμένο και ωραία γυναίκα δεν είναι κάποια ούτε στα 70 της άλλα ούτε φυσικά και στα 10 της. Ούτε το καλύτερο φαγητό είναι ωραίο όταν είμαστε χορτάτοι, επειδή, σε αυτή την περίπτωση, δεν μπορούμε να το απολαύσουμε.Ακόμα έχουμε την λέξη «ελευθερία» για την οποία το «Ετυμολογικόν Μέγα» διατείνεται «παρά το ελεύθειν όπου ερά» = το να πηγαίνει κανείς όπου αγαπά . Άρα βάσει της ίδιας της λέξης, ελεύθερος είσαι όταν έχεις τη δυνατότητα να πάς όπου αγαπάς. Πόσο ενδιαφέρουσα ερμηνεία!!!Το άγαλμα ετυμολογείται από το αγάλλομαι (ευχαριστιέμαι) επειδή όταν βλέπουμε (σε αρχική φάση οι Θεοί) ένα όμορφο αρχαιοελληνικό άγαλμα η ψυχή μας ευχαριστείται, αγάλλεται. Και από το θέαμα αυτό επέρχεται η αγαλλίαση. Αν κάνουμε όμως την ανάλυση της λέξης αυτής θα δούμε ότι είναι σύνθετη από αγάλλομαι + ίαση(=γιατρειά). Άρα, για να συνοψίσουμε, όταν βλέπουμε ένα όμορφο άγαλμα (ή οτιδήποτε όμορφο), η ψυχή μας αγάλλεται και γιατρευόμαστε.

Και πραγματικά, γνωρίζουμε όλοι ότι η ψυχική μας κατάσταση συνδέεται άμεσα με τη σωματική μας υγεία.Παρένθεση: και μια και το έφερε η «κουβέντα», η Ελληνική γλώσσα μας λέει και τι είναι άσχημο. Από το στερητικό «α» και την λέξη σχήμα μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε τι. Για σκεφτείτε το λίγο.Σε αυτό το σημείο, δεν μπορούμε παρά να σταθούμε στην αντίστοιχη Λατινική λέξη για το άγαλμα (που μόνο Λατινική δεν είναι). Οι Λατίνοι ονόμασαν το άγαλμα, statua από τοΕλληνικό «ίστημι» που ήδη αναφέραμε, και το ονόμασαν έτσι επειδή στέκει ακίνητο. Προσέξτε την τεράστια διαφορά σε φιλοσοφία μεταξύ των δύο γλωσσών, αυτό που σημαίνει στα Ελληνικά κάτι τόσο βαθύ εννοιολογικά, για τους Λατίνους είναι απλά ένα ακίνητο πράγμα.Είναι προφανής η σχέση που έχει η γλώσσα με τη σκέψη του ανθρώπου. Όπως λέει και ο George Orwell στο αθάνατο έργο του «1984», απλή γλώσσα σημαίνει και απλή σκέψη. Εκεί το καθεστώς προσπαθούσε να περιορίσει την γλώσσα για να περιορίσει την σκέψη των ανθρώπων, καταργώντας συνεχώς λέξεις.«Η γλώσσα και οι κανόνες αυτής αναπτύσσουν την κρίση», έγραφε ο Μιχάι Εμινέσκου, εθνικός ποιητής των Ρουμάνων.Μια πολύπλοκη γλώσσα αποτελεί μαρτυρία ενός προηγμένου πνευματικά πολιτισμού. Το να μπορείς να μιλάς σωστά σημαίνει ότι ήδη είσαι σε θέση να σκέφτεσαι σωστά, να γεννάς διαρκώς λόγο και όχι να παπαγαλίζεις λέξεις και φράσεις.

ΜΗ ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΣ

 

[Φαροφύλακας]

Νέκυια, παρότι είναι φανερό πως γράφεις από αγάπη για την γλώσσα, αυτά που λες δεν στέκουν. Η λέξη αβγό π.χ. δεν απαντά στα αρχαία ελληνικά, είναι δηλ. λέξη νεότερη. Ποτέ δεν είπαν και δεν έγραψαν οι Αρχαίοι Έλληνες αβγό ή αυγό και το δίγαμμα, βεβαίως, δεν κολλάει πουθενά στην συγκεκριμένη λέξη. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, με χαρά να μας υποδείξεις αρχαίο κείμενο με την σχετική λέξη (αν και φυσικά δεν πρόκειται να βρεις γιατί δεν υπάρχει). Η λ. αβγό είναι νεότερη και άπαντες οι γλωσσολόγοι (δηλ. όχι μόνο ο Μπαμπινιώτης αλλά όλοι) διατείνονται πως προέκυψε με παραφθορά των λ. τα ωά. Συμβουλέψου και τα Λεξικά. Δεν είναι καλό όταν δεν ξέρουμε να συμβουλευόμαστε τους επιστήμονες.

Η δασκάλα μάλλον καλή πρόθεση έχει κι αυτή αλλά κάπου εκεί σταματάνε τα καλά της υπόθεσης.

Είναι σημαντικό να μπορούμε να διακρίνουμε το σοβαρό από το σοβαροφανές.

 

[Φαροφύλακας]

Νέκυια, δυστυχώς πιάνεσαι να μας αντιγράφεις τις όποιες μπαρουφολογίες κυκλοφορούν στον ιστό. Καταρχήν, όταν παραθέτουμε ξένο κείμενο καλό είναι βάζουμε έστω την πηγή από πού το πήραμε (ώστε να μην μπερδευτούν τα μέλη τίνος είναι τα λόγια).

Έπειτα, εάν δεν γνωρίζουμε κάποιο αντικείμενο καλά είναι να διαβάζουμε και να μορφωνόμαστε κι όχι να υιοθετούμε ό,τι βρίσκουμε δεξιά κι αριστερά επειδή είναι γραμμένο με κεφαλαία γράμματα και μάλιστα να θέλουμε να φωτίσουμε και τους άλλους με το σκοτάδι.



Προτιμούμε να διαβάσουμε την δική σου εμπεριστατωμένη άποψη ώστε να σου απαντήσουμε.

 

[Νέκυια]

Η Τζιροπουλου ετυμολογει την ιστορια της λεξης γιατι οι λεξεις εχουν ριζα που σημαινει οτι εχουν και παραγωγα.Η δικη μου αποψη ειναι αυτη που διαβασες στα δυο μνμ μου.Θα σου εβαζα λινκ απο το δευτερο μνμ αλλα το ειχα αποθηκευμενο στο pc χωρις την πηγη.Το θεμα ειναι να σταθεις στον τροπο που λειτουργει η γλωσσα μας και οχι ρηχα στο γεγονος οτι το κειμενο δεν ειναι δικο μου ή ηθελες να κατσω να τα γραψω με δικα μου λογια.Τι θα αλλαζε;Αυτη ειναι η γνωμη μου χωρις απαραιτητα να ειμαι φιλολογος ή γλωσσολογος.Εχουν αρχαια ριζα και καποτε γραφοντουσαν με διγαμμα ειναι γελοιο να καθεσαι και να στεκεσαι σε μια ετυμολογια γραφης η οποια οπως και με το αυγο και με το αυτι στην δινουν γραμμενη οπως θα φανταζοταν κανεις μονο ΗΧΗΤΙΚΑ ,χωρις να γνωριζει την ιστορια της λεξης( και παλι λανθασμενα γιατι η προφορα απο το διγαμμα δεν ειναι ακριβως Βητα ή φι .Οποτε μονο καποιος αγραμματος θα πιστευε κατι τετοιο .Το διγαμμα σε ολες τις λεξεις εχει αλλαξει σε αυ... Ακομα και οι Αγγλοι οταν αντιγραφουνε λεξεις φροντιζουν να κρατανε την ορθογραφια που εχει η ριζα της λεξης. Στα αρχαια ελληνικα και τα γραμματα αλλα και οι τονοι (πολυτονικο) διναν ηχητικες διαφορες .Παραδειγμα η λεξη Ἑλλάς με δασεια ειναι πιο σωστη στα αγγλικα hellas γιατι η δασεια δηλωνει ενα ελαφρυ χ στην αρχη των λεξεων. Σε καμια περιπτωση λοιπον δεν κατανοω την καταστροφη των λεξεων και οπως ειπα τις θεωρω τελειως λαθος .Το βιντεο στο εβαλα προς το τελος το εξηγει,οποιος εχει κριση κατανοει...

οσο για λεξεις οπως το τρενο καλως γραφεται τρενο γιατι ειναι ξενη λεξη ,γραφοταν train γιατι ειναι γαλλικη και οι αγγλοι οπως ειπα και πιο πανω τα αντιγραφουν χωρις να αλλοιωνουν τις λεξεις ή τις ριζες τον λεξεων.

Και θα σε παρακαλουσα λιγο να προσεξεις τον τροπο που μου μιλας γιατι δεν ηρθα να ''φωτισω'' καποιον ,βαζοντας του πραγματα τα οποια δεν μπορει να ερευνησει και μονος του.Εσυ ειπες την γνωμη σου και καλο θα ηταν να μη σχολιαζεις τι γνωσεις εχει ο καθενας γιατι μπορει να υποβιβασουν την νοημοσυνη σου αν θελουν ...ιδιως οταν ακουν φρασεις που παραπεμπουν σε νοηματα ,αυτοφυης οι λεξεις το αυγο και το αυτι. Παραδειγμα τα ωτια που ειναι ποντιακο γλυκο προερχεται απο την εμφανιση τους που ειναι σαν αυτακια...Και τα ποντιακα ειναι πιο κοντινη γλωσσα στα αρχαια ελληνικα απο οτι η νεολληνικη...λιγο προσοχη...