αγγελιαφόρος ή αγγελιοφόρος;

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
Θυμάμαι πως κάποτε στο Λύκειο μια καθηγήτριά μας φιλόλογος μάς είπε πως το σωστό είναι αγγελιαφόρος ενώ βέβαια στο δικό μας στόμα είχαμε το αγγελιοφόρος.

Αμέλησα να την ρωτήσω τότε γιατί και απέμεινα για χρόνια με την απορία.

Αληθινά μου ερχόταν σε άσχετες στιγμές στο μυαλό, φαντάζομαι σε στιγμές που χρησιμοποιούσα την λέξη, και τότε έκανα δυο τρεις πρόχειρες σκέψεις ψάχνοντας να βρω κάποια λογική, που να συνηγορεί υπέρ του κάπως ξένου, για μένα, τύπου αγγελειαφόρος.

Μου φαίνεται πως είχα ακούσει το επιχείρημα πως "μα αφού φέρει αγγελία, με -α!" αλλά βέβαια αυτό δεν λέει τίποτα. Το "ο" είναι συγκολλητικό και το συναντάς σε χίλιες δυο περιπτώσεις και π.χ. σε μια πολύ παρόμοια περίπτωση λέμε μελισσοκόμος και όχι μελισσακόμος. Έτσι πέρασε απ' το μυαλό μου μήπως τάχα φταίει το δεύτερο συνθετικό και π.χ. το -φόρος έχει το βίτσιο να θέλει το πρώτο συνθετικό αμετάβλητο, όμως αμέσως παρέλασαν μπροστά μου πλήθος λέξεων όπου φαίνεται πως δεν ισχύει κάτι τέτοιο όπως ελπιδοφόρος, σημαιοφόρος κτλ.

Όλες αυτές οι σκέψεις, όπως είπα, περνούσαν πρόχειρα από το μυαλό μου, κατά περίσταση, και ποτέ δεν κάθισα να ψάξω πραγματικά για μιαν απάντηση. Ώσπου κάποια στιγμή σε κάποια αρχαία τραγωδία, στο πρωτότυπο κείμενο, νάσου σκάει μύτη ο αγγελιαφόρος και όλα φωτίζονται.

Προφανώς ο αρχαίος τύπος ήταν αγγελιαφόρος και αυτό, στο μυαλό κάποιων που επίστανται, βγάζει τον νεότερο τύπο λάθος. Όμως αληθινά, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί. Υπάρχουν ένα σωρό αρχαίες λέξεις που επέζησαν μέχρι σήμερα κάπως αλλαγμένες και φυσικά δεν καθόμαστε να τις αλλάξουμε επί το αρχαιότερο και νομίζω πως θα είναι τουλάχιστον αστείο αν, το καλοκαίρι σε κάποια παραλία τής Χαλκιδικής, αρχίσω να φωνάζω ενθουσιασμένος "θάλαττα! θάλαττα!" (βέβαια αυτός είναι αρχαίος διαλεκτικός τύπος αλλά το έβαλα γιατί μου άρεσε το χιούμορ :)))) )

Τέλος πάντων, λέγε-λέγε, ο αγγελιαφόρος άρχισε να μου ακούγεται σχεδόν νορμάλ αλλά έχω αποφασίσει να κρατήσω πεισματικά τον σύγχρονο φυσικό τύπο αγγελιοφόρος.
 

Δρ Μωσέ

Κοινωνός
Ασφαλώς οι ομιλητές μπορούν να χρησιμοποιούν οποιονδήποτε από τους δύο τύπους χωρίς επιφύλαξη και χαίρομαι που αυτό προκύπτει από το σχόλιό σας.

Για την ιστορία τού θέματος αρκούν δύο μόνο παρατηρήσεις.

Ο τύπος ἀγγελιαφόρος είναι αναμφίβολα ο αρχαίος και συναντάται τόσο στην αρχαία όσο και στη σύγχρονη γραμματεία, εφόσον α΄ συνθετικό είναι η ἀγγελία. Εντούτοις, το τεράστιο πλήθος των συνθέτων με συνδετικό φωνήεν -ο- οδήγησε σε επανανάλυση του ἀγγελιαφόρος και αναλογική εισαγωγή τού -ο- κατά το σχήμα των γνωστών ελπιδ-ο-φόρος, κερδ-ο-φόρος κ.ά., οπότε και αγγελιοφόρος. Το -ο- είναι το κατ' εξοχήν συνδετικό φωνήεν στην Ελληνική (υπερίσχυσε του -η-, π.χ. θανατ-η-φόρος, λαμπαδ-η-δρόμος) και έχει αποκτήσει πλέον τον χαρακτήρα τού δείκτη συνθέσεως.

Ευχαριστώ.

 

Δροσούλα

Κοινωνός
Πιστεύω ότι η εκδοχή "αγγελιοφόρος" θα μπορούσε να σταθεί περισσότερο, αν λάβουμε υπόψη μας τη γενικότερη λογική της σύνθεσης των λέξεων. Τα μοναδικά στηρίματα του τύπου "αγγελιαφόρος" είναι η μαρτυρία του σε αρχαία κείμενα και το σημερινό (σχετικά μικρό) ποσοστό χρήσης του. Ακόμη και λεξικά που υποστηρίζουν τον τελευταίο τύπο (με το σκεπτικό αγγελία+φέρω) αποσιωπούν τον τρόπο σύνθεσης των λέξεων αγγελιοδοσία, αγγελιοδότης, αγγελιόσημο που παραθέτουν στη συνέχεια. Όπως επίσης για το "σημαιοφόρος", "διοπτροφόρος" και άλλα. (Δίνω παραδείγματα που τα πρώτα συνθετικά λήγουν σε -α και δεν είναι εκδημοτικισμένες λέξεις). Εξάλλου για τη σύνθεση της λέξης χρησιμοποιείται το θέμα της προηγούμενης και συχνά χάριν ευφωνίας ένα γράμμα ενδιάμεσα. Τολμώ μάλιστα να προχωρήσω λέγοντας ότι το -α-, επειδή μερικές φορές ανήκει στο β' συνθετικό, περιέχει μια στερητική χροιά, όπως στο σύνθετο θαλασσ-ασφάλεια. [Έψαξα αρκετή ώρα για να βρω αυτό το παράδειγμα... ;)]
 
Last edited:
Για τα δικά μου σημερινά αυτιά αγγελιοφόρος έχει πιό πολύ ευφωνία. Το άλλο με ξενίζει λίγο και με εκνευρίζει περισσότερο. Φαντάσου!
 
Last edited:

Φαίη

Κοινωνός
Σε μια ταινία είδα πρόσφατα στους υπότιτλους το αγγελιαφόρος και για αρκετή ώρα προσπαθούσα να καταλάβω για ποιό λόγο θα πρέπει να είναι αυτό το σωστό. Ακόμα και τώρα που προσπαθώ να το πω, βλέπω πως κάπως ζορίζομαι! Δεν μου αρέσει καθόλου οπότε θα ασπαστώ το αγγελιοφόρος, όπως άλλωστε έκανα έως τώρα!
 

Χρυσηίδα

Όμορφο Νιάτο
Δεν είμαι σίγουρη αν έχει σχέση αυτό που θα πω, αλλά είχα μια ανάλογη εμπειρία με αυτή του Φάρου. Μόνο που επρόκειτο για άλλη λέξη. Φιλόλογος μας είχε πει ότι είναι εξίσου σωστό το απαθανατίζω με το αποθανατίζω. Εγώ μέχρι τότε ήξερα και χρησιμοποιούσα μόνο το δεύτερο, αυτό με το - ο - και με ξένισε η πρώτη εκδοχή. Για το λόγο αυτό κάθε φορά που μου τύχαινε να το δω γραμμένο ή να το ακούσω το πρόσεχα και νομίζω ότι οι χρήστες είναι μοιρασμένοι, χρησιμοποιούν εξίσου και τα δύο.

Βασικά, τώρα τελευταία μου φαίνεται ότι τείνω να χρησιμοποιώ το "απαθανατίζω". Μου βγάζει μια... επιτειδευμένη λαϊκότητα :ρ
 

Φένια

Όμορφο Νιάτο
Δεν ειναι καθόλου το ίδιο με το αγγελια/οφόρος. Το απαθανατίζω- εκ του από+αθάνατος- σημαίνει "καθιστώ αθάνατο". Το αποθανατίζω προέρχεται από τα από+θάνατος, οπότε σημαίνει ακριβώς το αντίθετο!
 

Γλωσσολάγνος

Όμορφο Νιάτο
Δεν ειναι καθόλου το ίδιο με το αγγελια/οφόρος. Το απαθανατίζω- εκ του από+αθάνατος- σημαίνει "καθιστώ αθάνατο". Το αποθανατίζω προέρχεται από τα από+θάνατος, οπότε σημαίνει ακριβώς το αντίθετο!
Πιστεύω ότι το αποθανατίζω δεν προέρχεται από το από + θάνατος, αλλά είναι απλώς λαϊκή προφορά τού απαθανατίζω, πιθανόν για να αποφευχθούν τα τέσσερα συνεχόμενα /α/. Μπορεί εμείς εκ των υστέρων να προσπαθούμε να δούμε άλλη ετυμολογία (όπως αυτή που ανέφερες, Φένια, που την έχω ακούσει από πάρα πολλούς) αλλά δεν πιστεύω ότι αυτή η άποψη ισχύει. Δεν πιστεύω καθόλου ότι όσοι λένε αποθανατίζω ξέρουν ότι εννοούν «θανατώνω». Αντιθέτως, εννοούν «απαθανατίζω», απλώς δεν το προφέρουν έτσι. Έχουμε κι άλλες τέτοιες προφορές λέξεων που είχαν πλαστεί από λογίους αλλά φαίνονταν (και ίσως φαίνονται ακόμα) κάπως εξεζητημένες σε αρκετούς ομιλητές, όπως την πολύ διαδεδομένη υπερεσία.
 
Last edited:

Φαροφύλακας

Απαρέμφατος Δροσουλίτης του πιο Μόρμυρου Φθόγγου
Προσωπικό λέσχης
Και στην δική μου αντίληψη τα αποθανατίζω και απαθανατίζω σημαίνουν το ένα και το αυτό. Η προτίμησή μου πάει στον πρώτο τύπο που είναι πιο φυσικός.

Συμφωνώ με τον Γλωσσολάγνο πως υπήρξε απλά μετατροπή τού φωνήεντος σε μία λέξη και όχι παράλληλη πορεία δύο διαφορετικών λέξεων. Συμβαίνει στην γλώσσα να αλλάζουν φωνήεντα αλλά και σύμφωνα για τον ένα ή τον άλλο λόγο.

Σχετική περίπτωση τα συναγερμός-συνεγερμός.
 

Πεταλούδα

Θαλασσογέννητη Ελπίδα των Ηλιόμορφων Ονείρων
Προσωπικό λέσχης
Επειδή ασχολούμαι ερασιτεχνικά με την φωτογραφία, η λέξη που μου έχει μείνει και που χρησιμοποιώ είναι το αποθανατίζω. Κοίταξα τώρα λίγο τον ιστό βάζοντας τις λέξεις φωτογραφία και αποθανατίζω / απαθανατίζω αντίστοιχα και μου έβγαλε αρκετά αποτελέσματα και στις δύο περιπτώσεις! Οπότε, συμφωνώ με τον Γλωσσολάγνο, ότι η λέξη χρησιμοποιείται με την έννοια του "καθιστώ κάποιον / κάτι αθάνατο".
Αν και με αυτά που είπατε, για να είμαι σίγουρη, θα προσπαθήσω να χρησιμοποιώ την λέξη απαθανατίζω. :))))
 
Last edited:

Χρυσηίδα

Όμορφο Νιάτο
Και για του λόγου το αληθές, ιδού τι αναφέρει ο Τριανταφυλλίδης.

Η συγκεκριμένη συζήτηση μου θύμισε και το ζεύγος απογοητευμένος / απαγοητευμένος, με το δεύτερο να βρίσκεται σίγουρα υπό εξαφάνιση. Παρόλα αυτά το βρήκα ακόμα και σε τίτλους άρθρων στο δίκτυο.
 
Top