ξενητειά ή ξενιτιά;

Χρυσόστομος

Κοινωνός
Ρε παιδια να ρωτήσω κάτι. Η ξενιτιά πως γραφεται; Εγω το ξερω έτσι με τα δυο ι ομως στο τετραδιο ορθογραφιας της κορης μου ο δασκαλος της της το διορθωσε και το εκανε ξενητειά. Ειδα και στο βιβλιο της σε ενα κειμενο και το γραφει και εκεί έτσι ξενητειά. Το εψαξα στο google αλλα ακρη δεν βρηκα, πιο πολυ το συνανταω με δυο γιώτα.
 

Κρονίδης

Όμορφο Νιάτο
Ρε παιδια να ρωτήσω κάτι. Η ξενιτιά πως γραφεται; Εγω το ξερω έτσι με τα δυο ι ομως στο τετραδιο ορθογραφιας της κορης μου ο δασκαλος της της το διορθωσε και το εκανε ξενητειά. Ειδα και στο βιβλιο της σε ενα κειμενο και το γραφει και εκεί έτσι ξενητειά. Το εψαξα στο google αλλα ακρη δεν βρηκα, πιο πολυ το συνανταω με δυο γιώτα.

Ἡ λέξη προέρχεται ἀπὸ τὸ μεσαιωνικὸ ξενητεία μὲ μεταφορὰ τοῦ τόνου στὴν λήγουσα, ὅπως ἔγινε καὶ ἄλλες παρόμοιες λέξεις π.χ. δουλεία > δουλειά, ὑγιεία> ὑγειά> γειά, ἐσοδεία> σοδεία > σοδειά
Ἄρα:
 

Σαώρη

Θεραπεύτρια Μαγικών Πλασμάτων
Προσωπικό λέσχης
Όταν αντιγράφεις κάτι από κάπου αλλού καλό είναι, Κρονίδη, είτε να αναφέρεις ολοκληρωμένα την πηγή ή την ονομασία της εν πάση περιπτώσει, ειδικά όταν είναι κατά γράμμα αντιγραφή.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Γενικότερα, η πιο απλή λύση για την ορθογραφία, είναι να συμβουλευόμαστε τα λεξικά. Ένα πολύ έγκυρο λεξικό που είναι πάντα εύκαιρο, εάν έχεις σύνδεση με τον Ιστό, είναι αυτό του ιδρύματος Τριανταφυλλίδη.


Εκεί βλέπουμε πως η ξενιτιά γράφεται με γιώτα: ξενιτιά

:ναι:

Βέβαια, μας ενδιαφέρει κι η κουβέντα εδώ πέρα. ;)
 
Last edited:

Κρονίδης

Όμορφο Νιάτο
Όταν αντιγράφεις κάτι από κάπου αλλού καλό είναι, Κρονίδη, είτε να αναφέρεις ολοκληρωμένα την πηγή ή την ονομασία της εν πάση περιπτώσει, ειδικά όταν είναι κατά γράμμα αντιγραφή.

όχι το βρίσκω περιττό
και αν θέλεις να μου πεις κάτι προσωπικά μπορείς να μου στέλνεις πμ
 

Αντίβαρο

Κοινωνός
@Κρονίδης υπάρχει ειδική τεχνική για να ανακαλύψει κάποιος διαδικτυακή λογοκλοπή στον Ιστό. Με τη ευκολία που οικειοποιουμαστε ένα χωρίο και το γράφουμε εδώ στο φόρουμ μπορεί επίσης πολύ εύκολα να το ανακαλύψει κάποιος. Φαντάζεστε ο ιδιοκτήτης του χωρίου να ξυπνήσει ένα όμορφο πρωί και τα ίδια του τα λόγια να τα παρακολουθεί να αναγράφονται στο φόρουμ της λέσχης; Ίσως μπορείτε να φανταστείτε και τα ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσουν οι διαχειριστές. Οι διαχειριστές θα είναι υπόλογοι για (εμάς) τα υπόλοιπα 4.000 εγγεγραμμένα μέλη. (Ενδεχομένως να πιστεύετε ότι είναι μια παραφουσκωμενη περίπτωση αλλά πιστέψτε με συμβαίνει)
Τώρα άμα εσείς είστε ο ιδιοκτήτης του αποσπάσματος και θέλετε να αποκρύψετε τη ταυτότητα σας, απλά το δηλώνετε.
 
Last edited:

Δρ Μωσέ

Κοινωνός
Ρε παιδια να ρωτήσω κάτι. Η ξενιτιά πως γραφεται; Εγω το ξερω έτσι με τα δυο ι ομως στο τετραδιο ορθογραφιας της κορης μου ο δασκαλος της της το διορθωσε και το εκανε ξενητειά. Ειδα και στο βιβλιο της σε ενα κειμενο και το γραφει και εκεί έτσι ξενητειά. Το εψαξα στο google αλλα ακρη δεν βρηκα, πιο πολυ το συνανταω με δυο γιώτα.
Αγαπητέ φίλε, ευχαριστούμε για την ενδιαφέρουσα ερώτηση.

Η σωστή γραφή είναι ξενιτειά. Πρόκειται για μεσαιωνική λέξη (παρουσιάζει συνίζηση ήδη έκτοτε), η οποία ανάγεται στο ελληνιστικό ξενιτεία, που προέρχεται από το αρχ. ξενιτεύω, -ομαι. Μπορείτε να βρείτε τη σχετική τεκμηρίωση σε αυτή την έγκυρη πηγή. Το σχήμα δουλεύω > δουλεία, μαντεύω > μαντεία, ἐσοδεύω > εσοδεία κ.τ.λ. εξηγεί τον σχηματισμό, όπως και τον λόγο για τον οποίο η γραφή ξενιτιά δεν δικαιολογείται ετυμολογικά. Ακόμη, δεν υπάρχει βάση για τη γραφή με -η-, ξενητ(ε)ιά, παρ' ότι χρησιμοποιήθηκε σποραδικά για κάποιο διάστημα πριν από τη σταθεροποίηση της ορθογραφίας.

Ευχαριστώ.
 

Φαροφύλακας

Υποθετικός Σοφέρ
Προσωπικό λέσχης
Δοκίμαζα τώρα να καταλάβω γιατί μου έβγαλε το συγκεκριμένο λήμμα όταν κοίταξα. Από όσο βλέπω πρόκειται για καταχωρήσεις σε δυο διαφορετικά λεξικά. Η πρώτη είναι στο λεξικό Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη η δεύτερη στο λεξικό Κριαρά.

Τώρα, σχετικά με το σωστό. @Δρ Μωσέ, πέρα από την ετυμολογία δεν είναι και η ιστορική χρήση που μπορεί να καθιερώσει μια γραφή ως ορθή; Για παράδειγμα μπορεί (κατά το λεξικό Μπαμπινιώτη) να είναι ορθή (και) η γραφή αγώρι όμως η συντριπτική πλειοψηφία γράφει αγόρι, και νομίζω πως αυτό δεν θεωρείται λάθος, από την άποψη πως στην πράξη έτσι γράφεται μέσα στον χρόνο.

Σχετικά με την ξενιτειά/ξενιτιά, με μια βιαστική ματιά βλέπω πως οι ανευρέσεις google για ξενιτιά είναι 10πλάσιες από αυτές για ξενιτειά και πραγματικά θα είχα ενδιαφέρον να δω στατιστικά για την χρήση στην νεότερη ιστορία, στο σώμα κειμένων. Φαντάζομαι άλλωστε πως αυτό είναι και το κριτήριο για την επιλογή της ορθογραφίας ξενιτιά στο Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη. Θέλω να πιστεύω πως και η δική τους προσέγγιση είναι επιστημονική, όχι;
 
Last edited:

Χρυσόστομος

Κοινωνός
Δρ Μωσε ευχαριστω και για την δικη σου συνεισφορά στην κουβεντα. Εβαλες στο τραπέζι αλλον εναν τρόπο που μπορει να γραφτει. Εγω εκει που καταληγω μετα απο όσα αναφερθηκαν ειναι ότι με οποιον τρόπο και να γραφτεί απο τους τρεις που ειπώθηκαν μπορεί να θεωρηθεί σωστό. Ομως στις μερες μας πλέον εχει κυριαρχησει πληρως το ξενιτιά αφου 9 στις 10 φορές έτσι θα το βρεις γραμμένο.
 

Δρ Μωσέ

Κοινωνός
Δρ Μωσε ευχαριστω και για την δικη σου συνεισφορά στην κουβεντα. Εβαλες στο τραπέζι αλλον εναν τρόπο που μπορει να γραφτει. Εγω εκει που καταληγω μετα απο όσα αναφερθηκαν ειναι ότι με οποιον τρόπο και να γραφτεί απο τους τρεις που ειπώθηκαν μπορεί να θεωρηθεί σωστό. Ομως στις μερες μας πλέον εχει κυριαρχησει πληρως το ξενιτιά αφου 9 στις 10 φορές έτσι θα το βρεις γραμμένο.
Ευχαριστώ, αγαπητέ, για το σχόλιό σας. Είναι λογικό ότι κάπως έχετε μπερδευτεί και δεν καταλήξατε στο σωστό συμπέρασμα. Οι τρεις γραφές δεν είναι ισοδύναμες ούτε υποστηρίζονται εξίσου από τη βιβλιογραφία.

1) Η γραφή ξενητ(ε)ιά είναι εξολοκλήρου εσφαλμένη· δεν υποστηρίζεται από πουθενά.
2) Η ετυμολογική γραφή είναι σαφώς ξενιτειά, όπως προκύπτει από τις μαρτυρίες και τα δεδομένα τής μορφολογίας.
3) Η γραφή ξενιτιά, που είναι η συχνότερη, οφείλεται σε απλοποίηση, η οποία είναι απολύτως σεβαστή. Εντούτοις, τέτοιου είδους απλουστεύσεις πρέπει να χαρακτηρίζονται από συνέπεια και αυτή δεν είναι από τις περιπτώσεις που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Τα οξύτονα παράγωγα των ρημάτων σε -εύω γράφονται πάντοτε με -ει-, ακόμη και όταν έχει συμβεί συνίζηση (δηλ. στις μη λόγιες λέξεις). Συνεπώς: δουλεύω > δουλ-ειά (όχι *δουλιά), εσοδεύω > σοδ-ειά (όχι *σοδιά), γιατρεύω > γιατρειά (όχι *γιατριά) και παρόμοια.

Σέβομαι την επιλογή τής απλοποιημένης γραφής και δεν θα τη χαρακτήριζα λανθασμένη, εφόσον επικρατεί. Ωστόσο, να έχετε υπ' όψιν ότι ακόμη και στην επιστημονική βιβλιογραφία δεν υπάρχει ετυμολογική βάση για αυτή τη γραφή και όσοι την πρότειναν φέρουν το βάρος τής αποδείξεως οι ίδιοι.
Τέτοια φαινομενικώς ασήμαντα ζητήματα έχουν ταλανίσει κατά καιρούς τη γλωσσολογική κοινότητα και, αν θέλετε να μάθετε περισσότερα, μπορώ να σας συστήσω σχετική βιβλιογραφία, η οποία μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε ευρύτερη εικόνα.
Ευχαριστώ.
 

Όλυμπος

Όμορφο Νιάτο
"Ξενιτεία" ή "ξενιτειά" γράφει στο Νεόν Ορθογραφικόν Λεξικόν -Δ. Δημητράκου -Εκδόσεις Γιοβάνη (1970).
 
Top